มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

จาก วิกิคำคม
ไปยังการนำทาง ไปยังการค้นหา

มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์เป็นมหาวิทยาลัยรัฐบาลเก่าแก่อันดับที่สาม และเป็นมหาวิทยาลัยแห่งแรกของประเทศไทยที่เปิดสอนวิชาการเกษตร  โดยมีปณิธาณในการก่อตั้งเพื่อเป็นคุณประโยชน์แก่การกสิกรรมและการเศรษฐกิจของประเทศ อันเป็นรากฐานของการประกอบอาชีพพื่อดำรงชีวิตของประชาชนนับจากอดีตจนปัจจุบัน ตั้งอยู่ในเขตบางเขน กรุงเทพมหานคร

พระบรมราโชวาท รัชกาลที่ ๘[แก้ไข]

1946[แก้ไข]

“ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์นี้นับว่าเป็นสถานศึกษาที่สำคัญส่วนหนึ่งของชาติด้วยว่าการเกษตรเป็นสิ่งที่เหมาะสมแก่

พื้นภูมิประเทศเราโดยทั่ว ๆ ไป จะเป็นการทำนาก็ดี การเพาะปลูกพืชพรรณใด ๆ ก็ดี ย่อมได้ผลเจริญงอกงามทั้งนั้น ฉะนั้นการที่ท่านได้เข้ามาเป็นนักศึกษาอยู่ในมหาวิทยาลัยนี้ขอให้ท่านจงหมั่นพยายามศึกษาแสวงหาความรู้ความชำนาญให้จน เป็นผลสำเร็จ เมื่อท่านศึกษาวิชาต่าง ๆ จบหลักสูตรแล้ว จะได้นำวิชาที่ได้ศึกษานี้ไปใช้ในครอบครัวของท่าน และจงช่วยแนะนำ ให้ญาติมิตรและเพื่อนบ้านใกล้เคียงของท่าน ได้ประกอบตามแนวความรู้ความชำนาญของท่าน เพื่อจะได้เป็นทางเผยแพร่ในการ เกษตรกรรม ให้แพร่หลายยิ่งขึ้น ผลที่จะได้รับก็คือทางครอบครัวท่านก็จะมีอาชีพเป็นหลักฐานหรือถ้าจะประกอบให้เป็นอาชีพที่ เป็นล่ำเป็นสัน ความอุดมสมบูรณ์ในด้านการเกษตรก็จะเป็นของชาติในภายหน้าต่อไป

”
ครั้นเด็จเยือน มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วันที่ 5 มิถุนายน 1946

พระบรมราโชวาท รัชกาลที่ ๙[แก้ไข]

1955[แก้ไข]

“ ประเทศไทยเป็นประเทศกสิกรรม วิชาที่ท่านได้ศึกษามาทุกสาขา

ล้วนแต่เป็นคุณประโยชน์แก่การกสิกรรม และการเศรษฐกิจของประเทศโดยตรง ดังนั้น โอกาสที่ท่านทั้งหลายจะช่วยกันสร้างชาติบ้านเมืองในด้านนี้จึงมีอยู่มากมาย ขอให้ท่านทั้งหลายจงพยายามช่วยกันทำหน้าที่นี้ให้ดีที่สุด

”
14.07.1955

1956[แก้ไข]

“ ข้าพเจ้าและพระราชินี รู้สึกยินดีเป็นอย่างยิ่ง ที่ได้ทราบจากรายงานว่าในรอบปีการศึกษา ๒๔๙๘-๒๔๙๙ นี้ กิจการของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ได้เจริญก้าวหน้ามาเป็นลำดับ

สำหรับผู้ที่สำเร็จการศึกษา เป็นบัณฑิต ข้าพเจ้าขอเตือนว่า จงพยายามนำวิชาที่ได้ศึกษาเล่าเรียนมา ไปใช้ให้เป็นประโยชน์แก่บ้านเมืองให้เต็มที่ ประเทศไทยเป็นประเทศกสิกรรม วิชาที่ท่านได้ศึกษามาทุกสาขา ล้วนเป็นประโยชน์แก่การกสิกรรมและเศรษฐกิจของประเทศโดยตรง ดังนั้นโอกาสที่ท่านทั้งหลายจะช่วยกันทะนุบำรุงบ้านเมืองในด้านนี้จึงมีอยู่มาก ขอให้ท่านทั้งหลายจงพยายามช่วยกันทำหน้าที่ให้ดีที่สุด การที่จะปฏิบัติหน้าที่ให้สำเร็จลุล่วงไปด้วยดีได้นั้น นอกจากความรู้ความสามารถแล้ว ยังต้องเป็นผู้ประกอบด้วย ความซื่อสัตย์สุจริต และการตั้งตนไว้ในทางที่ชอบที่ควร สมเกียรติด้วย

อนึ่ง แม้ท่านจะได้เรียนจบหลักสูตร จนได้รับปริญญาแล้วก็ดี ขอให้เข้าใจว่านี่เป็นเพียงชั้นต้นของการศึกษาเท่านั้น ท่านจงพยายามศึกษาและฝึกฝนตนเองต่อไป เพราะสรรพวิทยาการด้านสาขาวิทยาศาสตร์ทั้งหลายนั้น การทดลองค้นคว้าย่อมช่วยให้ได้ความรู้ใหม่ ๆ ขึ้น ถ้าท่านไม่ศึกษาเพิ่มเติมไว้ ต่อไปไม่นานท่านก็จะเป็นคนล้าสมัย

ในที่สุดนี้ ขออวยพรให้ทุกท่านมีความสุข ความเจริญ จงทั่วกัน

”
19.07.1956

1957[แก้ไข]

“ ข้าพเจ้ามีความพอใจที่ได้ทราบจากรายงานว่า กิจการของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ได้เจริญก้าวหน้ามาเป็นลำดับ

การเกษตรมีความสำคัญสำหรับประเทศไทยเพียงไร ย่อมเป็นที่ทราบกันอยู่ดีแล้ว การที่นักศึกษาได้เรียนสำเร็จได้รับปริญญาและอนุปริญญาเป็นจำนวนมากทั้งนี้ย่อมเป็นที่น่ายินดีอย่างยิ่ง

ข้าพเจ้าใคร่จะขอเตือนไว้ ณ ที่นี้ด้วยว่า ในการที่จะเอาหลักวิชาที่ได้เล่าเรียนไปใช้เพื่อประกอบกิจการงานต่อไปนั้น ควรจะคำนึงถึงสภาพความเป็นอยู่ของท้องที่ แลถึงผลสะท้อนอันอาจมีขึ้น โดยเฉพาะในประการต่าง ๆ จะได้เป็นหลักประกันว่า กิจการงานที่จะทำขึ้นนั้น ได้พิจารณาศึกษาโดยรอบคอบในทุก ๆ ด้านแล้ว ชอบด้วยหลักปฏิบัติที่เหมาะสมกับสภาพและความต้องการของประเทศเรา

ข้าพเจ้าขออนุโมทนาในการที่องค์การมูลนิธิและบุคคล ได้ให้ความสนับสนุนเกื้อกูลแก่มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ หวังว่ามหาวิทยาลัยแห่งนี้จะเจริญโดยรวดเร็วต่อไปในภายหน้า

ในที่สุดนี้ ข้าพเจ้าขออวยพรให้ทุก ๆ ท่าน จงมีความสุขความเจริญโดยทั่วกัน

”
11.07.1957

1958[แก้ไข]

“ ข้าพเจ้ายินดีที่ได้มีโอกาสมาร่วมในพิธีประสาทปริญญา และอนุปริญญาของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ อีกวาระหนึ่ง และมีความพอใจนักที่การศึกษาและกิจการของมหาวิทยาลัยได้เจริญก้าวหน้ามาเป็นลำดับ

ในส่วนนักศึกษาที่ประสบผลสำเร็จนั้น ก็ขอแสดงความยินดีร่วมด้วย โอกาสที่ท่านทั้งหลายจะช่วยกันทำนุบำรุงบ้านเมืองในด้านกสิกรรม และเกษตรกรรมยังมีอยู่มาก ขอท่านจงใช้วิชาความรู้ที่ได้ศึกษามาให้เกิดประโยชน์ ทั้งพยายามฝึกฝนตนเองเพื่อได้ความรู้เพิ่มพูนยิ่งขึ้นต่อไป เพราะบรรดาวิทยาการทุกแขนงย่อมวิวัฒนาการต่อไปอยู่เสมอ อันเป็นผลจากการค้นคว้าเพิ่มเติม จงมีความซื่อสัตย์สุจริตขยันหมั่นเพียรในการงาน มั่นอยู่ในศีลธรรมอันดี เพื่อเป็นเกียรติและเป็นศรีแก่ตัวท่านเองและสถานศึกษาแห่งนี้

ขอความสุขสวัสดีจงมีแก่ท่านทั้งปวงทั่วกัน

”
17.07.1958

1959[แก้ไข]

“ ข้าพเจ้ามีความพอใจที่ได้ทราบว่า กิจการของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ได้เจริญมาเป็นลำดับ และขอแสดงความยินดีด้วยกับผู้สำเร็จการศึกษา ได้รับปริญญาและอนุปริญญาในวันนี้

อันวิชาความรู้ ที่ท่านทั้งหลายได้ศึกษาจากมหาวิทยาลัยนี้ ทุก ๆ สาขาต่างก็มุ่งจะช่วยฟื้นฟูเกษตรกรรมของประเทศให้เจริญก้าวหน้ายิ่งขึ้น เพื่อได้มีอาหาร เครื่องบริโภค อุปโภคเพียงพอภายในประเทศ และเหลือกินเหลือใช้ จำหน่ายเป็นสินค้าออกจากประเทศ เป็นทางส่งเสริมเศรษฐกิจของประเทศอีกด้วย ถ้าสิ่งที่ผลิตขึ้นมามีคุณภาพดี ก็เป็นประโยชน์มากควรแก่การบริโภคและเป็นที่นิยม หากจำหน่ายเป็นสินค้าก็จะได้ราคาดีขึ้นด้วย

ฉะนั้น จงช่วยกันส่งเสริมและรักษาคุณภาพของสิ่งที่จะผลิตได้ จากเกษตรกรรมนั้นให้ได้ของดีถึงขนาดเถิด แม้การที่จะผลิตให้ได้สิ่งที่มีคุณภาพดี อาจต้องอาศัยการทดลองและค้นคว้าประกอบด้วย แต่ก็เป็นเรื่องที่ควรกระทำ

อนึ่ง ในการที่ท่านทั้งหลาย จะนำวิชาที่ได้ศึกษาไปใช้นั้น ก็น่าใช้วิจารณญาณให้รอบคอบ เล็งดูผลได้ผลเสียทุกแง่ทุกมุม เพราะในบางกรณีอาจอำนวยผลเฉพาะหน้า หรือเฉพาะเวลา แต่อาจเกิดผลเสียแก่ส่วนรวมต่อไปก็ได้ ข้อคิดของข้าพเจ้ามีอยู่ดังว่ามานี้

ข้าพเจ้าขออนุโมทนา ในการที่องค์การ มูลนิธิ และบุคคล ได้ให้ความสนับสนุนเกื้อกูลแก่มหาวิทยาลัยนี้เป็นลำดับมา ขออวยพรให้ทุกท่าน จงมีความสุขความเจริญทั่วกัน

”
16.07.1959

1960[แก้ไข]

“ ในโอกาสที่ข้าพเจ้าและพระราชินีได้มาร่วมในพิธีประสาทปริญญาและอนุปริญญาของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์อีกวาระหนึ่ง ขอแสดงความยินดีด้วยกับนายกรัฐมนตรีที่ได้รับปริญญากสิกรรมและสัตวบาลดุษฎีบัณฑิตจากมหาวิทยาลัย และแก่บรรดานิสิตที่ประสบผลสำเร็จในการศึกษา ได้รับเกียรติในวันนี้

ข้าพเจ้ามีความพอใจ ที่ได้ทราบจากรายงานของอธิการบดีว่า กิจการของมหาวิทยาลัยได้เจริญก้าวหน้ายิ่งขึ้นในรอบปีการศึกษาที่แล้วมา และที่ได้มีการปรับปรุงการบริหารมหาวิทยาลัยต่าง ๆ ขึ้นใหม่นั้น ก็หวังว่าจะช่วยให้กิจการของมหาวิทยาลัยนี้ได้ดำเนินไปเป็นผลดียิ่งขึ้น

อนึ่ง ข้าพเจ้าขอแสดงความหวังว่า นิสิตที่สำเร็จการศึกษา ซึ่งนับวันจะทวีจำนวนมากขึ้น เมื่อออกจากมหาวิทยาลัยไปแล้ว ควรจะได้เตรียมตัวให้พร้อมในอันที่จะไปดำเนินงานอาชีพของตนรูปใด เพราะมหาวิทยาลัยก็ได้ประสาทวิชาทุกสาขาให้แล้วประการหนึ่ง เป็นที่ทราบกันอยู่แล้วว่า เศรษฐกิจของประเทศไทยเราขึ้นอยู่กับการเกษตรเป็นส่วนใหญ่ ฉะนั้นท่านต้องระลึกถึงภาระอันสำคัญยิ่งนี้อยู่เสมอ และช่วยกันฟื้นฟูเกษตรกรรมของประเทศให้เจริญก้าวหน้าไปโดยรวดเร็ว

ข้าพเจ้าขออนุโมทนาในการที่องค์การ มูลนิธิ บริษัท ร้านค้าและบุคคล ได้ให้ความสนับสนุนส่งเสริมการศึกษาแก่มหาวิทยาลัยนี้เป็นลำดับมา และขออวยพรแก่ทุก ๆ ท่านที่ได้มาร่วมชุมนุมกัน ณ ที่นี้ จงมีความสุขความเจริญทั่วกัน

”
18.04.1960

1961[แก้ไข]

“ ข้าพเจ้าและพระราชินี มีความยินดีที่ได้มาร่วมในพิธีประสาทปริญญา และอนุปริญญาของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ อีกวาระหนึ่ง ตามที่อธิการบดีได้แถลงถึงกิจการที่มหาวิทยาลัยได้ดำเนินมาในรอบปีการศึกษา ๒๕๐๓-๒๕๐๔ นั้น ข้าพเจ้ามีความพอใจที่ได้ทราบว่า สถานอุดมศึกษาวิชาการเกษตรแห่งนี้ได้เจริญก้าวหน้าสมความมุ่งหมายมาเป็นลำดับ และนิสิตผู้สำเร็จการศึกษาชั้นปริญญาและอนุปริญญา ในวิชาสาขาต่าง ๆ ก็มีจำนวนมากขึ้น เป็นที่หวังได้ว่า ประเทศของเราจะได้ผู้ที่มีความรู้ดีเป็นกำลังของบ้านเมือง เพื่อช่วยให้การเกษตรเจริญไปโดยรวดเร็ว

บรรดานิสิตที่ได้ผ่านการศึกษาจบมหาวิทยาลัยแล้วนั้น นับว่าเป็นผู้ที่มีความรู้ความสามารถพอที่จะใช้สติปัญญาหยั่งคิด และตัดสินปัญหาต่าง ๆ ได้รอบคอบเหมาะสมแก่กาลเทศะ แต่ขอให้ระลึกว่า แม้จะเป็นผู้ที่มีการศึกษาสูงเพียงใด ถ้าบกพร่องต่อการประมาณตนในทางปฏิบัติดีปฏิบัติชอบ วิชาต่าง ๆ ที่ได้เล่าเรียนมาจนสำเร็จนั้น ก็ไร้ประโยชน์ไม่สามารถจะนำความเจริญมาสู่ตน และประเทศชาติสมดังความปรารถนาได้

การเกษตรเป็นหัวใจอันสำคัญในด้านการเศรษฐกิจของประเทศเราเพียงใด ย่อมทราบดีอยู่แล้ว ประชาชนจะอยู่ดีกินดีและมีความก้าวหน้า ก็ต้องอาศัยความรู้และวิชาการอย่างที่ท่านได้เรียนมา ฉะนั้นเป็นหน้าที่ของท่านที่จะนำเอาหลักวิชาไปปฏิบัติให้เป็นตัวอย่าง เพื่อให้ประชาชนมีความเลื่อมใสด้วย ขอให้ท่านทั้งหลายจงพยายามช่วยกันทำหน้าที่นี้ให้ดีที่สุด

ข้าพเจ้าขอแสดงความยินดีด้วยกับทุก ๆ ท่าน ที่ได้รับเกียรติจากมหาวิทยาลัยในวันนี้ ขอให้ท่านจงรักษาเกียรติคุณนี้ไว้ด้วยดีทุกวิถีทางตลอดไป ในโอกาสนี้ขออนุโมทนาในเจตนาดีของบรรดาท่านผู้มีความสนใจในความสำคัญของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ให้ความสนับสนุนเกื้อกูลต่าง ๆ อันนับได้ว่าได้บำเพ็ญกรณียกิจเพื่อประโยชน์ส่วนรวม

ข้าพเจ้าขออวยพรให้ทุก ๆ ท่านที่ได้มาร่วมชุมนุมในพิธีนี้ จงปราศจากโรคภัยมีความสุขความเจริญทั่วกัน

”
10.08.1961

1962[แก้ไข]

“ ข้าพเจ้าและพระราชินี มีความยินดีที่ได้มาร่วมในพิธีมอบปริญญา และอนุปริญญาของมหาวิทยาลัยในวันนี้ ขอขอบใจที่มหาวิทยาลัยได้ถวายปริญญากิตติมศักดิ์แก่พระราชินีในโอกาสนี้ด้วย

กิจการของมหาวิทยาลัยได้เจริญก้าวหน้า และได้รับการสนับสนุนจากรัฐบาล องค์การ และบุคคลอื่น ๆ เป็นลำดับมานั้น ย่อมเป็นการแสดงอยู่ในตัวแล้วว่า มหาวิทยาลัยนี้ได้ดำเนินกิจการมาด้วยดีเพียงไร จนได้รับความสนใจของคนทั่วไป เป็นข้อที่น่าชื่นชมยินดีอย่างยิ่ง

สำหรับผู้ได้รับปริญญาบัตรในวันนี้ นับว่าได้ผ่านการศึกษามีความรู้ในด้านการเกษตรมาเป็นอย่างดีแล้ว ขอให้ทุกคนนึกอยู่เสมอว่า กสิกรรมและเกษตรกรรมเป็นเรื่องสำคัญมาก ท่านทั้งหลายจะต้องช่วยกันค้นคว้าหาความรู้และความชำนาญให้กว้างขวางยิ่งขึ้นเสมอ และพยายามส่งเสริมเผยแพร่ความรู้ที่ได้ศึกษามาแก่พี่น้องกสิกรและเกษตรกร ให้ได้ทราบถึงวิธีปฏิบัติอันถูกต้องตามหลักวิชาอีกด้วย จึงจะเกิดประโยชน์แก่สังคมในด้านนี้ และเป็นผลดีแก่ประเทศชาติสืบไป

ข้าพเจ้าขออนุโมทนาในการที่ทางราชการ องค์การ และบุคคลได้สนับสนุนการศึกษาแก่มหาวิทยาลัยนี้เป็นลำดับมา และขออวยพรให้ท่านที่มาร่วมประชุมอยู่ ณ ที่นี้ มีความสุขความเจริญทั่วกัน

”
19.07.1962

1963[แก้ไข]

“ ข้าพเจ้าและพระราชินีมีความยินดี ที่ได้มาร่วมประกอบพิธีมอบปริญญาบัตรและอนุปริญญาบัตร แก่ผู้สำเร็จหลักสูตรการศึกษาของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ในวันนี้

ตามที่รองอธิการบดีแถลงถึงกิจการของมหาวิทยาลัย ซึ่งได้ดำเนินมาในรอบปีที่แล้วเห็นได้ว่า สถานศึกษานี้มีความเจริญยิ่งขึ้นเป็นที่พอใจมาก

การเกษตรมีความสำคัญแก่ชาติบ้านเมืองเพียงไร เป็นที่ทราบกันอยู่ดีแล้ว การที่รัฐบาลได้เร่งรัด ปรับปรุงงานด้านนี้เป็นลำดับมา ตลอดจนองค์การ มูลนิธิ และเอกชนได้ให้ความร่วมมือ ช่วยเหลือเกื้อกูลด้วยประการต่าง ๆ นั้น เพื่อจะให้การเกษตรของเรามีความเจริญก้าวหน้าไปโดยรวดเร็ว เป็นข้อที่น่าชื่นชมยิ่งนัก ข้าพเจ้าขออนุโมทนาด้วย ความมุ่งหวังทั้งนี้ จะสำเร็จได้ผลสมความคาดหมายเพียงใดนั้น ย่อมขึ้นอยู่กับท่านทั้งหลาย โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ผู้สำเร็จการศึกษาไปจากมหาวิทยาลัยแห่งนี้ ฉะนั้น ขอให้ทุกคนพยายามนำความรู้ที่ได้เรียนมา ไปถ่ายทอดแก่เกษตรกรและชี้แจงให้ทราบถึงคุณค่าของวิธีการเกษตรแบบใหม่ ซึ่งได้ค้นคว้าทดลองเป็นผลดีโดยแน่นอนแล้ว และแนะนำให้ปฏิบัติให้ถูกต้องตามหลักวิชา เพื่อได้รับผลแห่งการผลิตเพิ่มพูนขึ้นทั้งปริมาณและคุณภาพ

ข้าพเจ้าขอแสดงความยินดีด้วยกับท่านที่ประสบความสำเร็จ ได้รับเกียรติจากมหาวิทยาลัยในวันนี้ นับว่าท่านเป็นผู้มีพื้นความรู้เป็นอย่างดีแล้ว ต่อไปก็ขอให้พยายามทำการค้นคว้า ทดลองหาวิชาความรู้ สำหรับปฏิบัติให้เหมาะสมกับสภาพและภูมิประเทศของเรา อันจะเป็นผลดีมาสู่ประเทศชาติสืบไป

ในที่สุดนี้ ข้าพเจ้าและพระราชินี ขออวยพรให้ทุกท่านที่มาร่วมชุมนุมอยู่ ณ ที่นี้ มีความสุขความเจริญทั่วกัน

”
01.08.1963

1964[แก้ไข]

“ ข้าพเจ้าและพระราชินีมีความยินดี ที่ได้มาร่วมพิธีมอบปริญญาบัตรและอนุปริญญาบัตรของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ อีกครั้งหนึ่ง และมีความพอใจมากที่ได้ทราบตามรายงานของอธิการบดีว่า กิจการของมหาวิทยาลัยกำลังเจริญก้าวหน้าและได้รับความเกื้อกูลจากรัฐบาล จากองค์การต่าง ๆ ตลอดจนจากเอกชนอย่างกว้างขวาง

เศรษฐกิจของเราขึ้นอยู่กับการเกษตรมาแต่ไหนแต่ไรแล้ว รายได้ของประเทศที่ได้มาใช้สร้างความเจริญด้านต่าง ๆ เป็นรายได้จากการเกษตรเป็นส่วนใหญ่ จึงอาจกล่าวได้ว่าความเจริญของประเทศต้องอาศัยความเจริญของการเกษตรเป็นสำคัญ และงานทุก ๆ ฝ่ายจะดำเนินก้าวหน้าไปได้ ก็เพราะการเกษตรของเราเจริญ

บัณฑิตทั้งหลายที่ได้รับความสำเร็จในการศึกษาแล้วในวันนี้ ย่อมต้องหวังความสำเร็จในการงาน และความเจริญในชีวิตในวันข้างหน้าต่อไปด้วย จึงขอเตือนว่าถ้าตัวท่านเองอยากเจริญ ท่านต้องทำให้บ้านเมืองเจริญด้วย ท่านทั้งหลายคงจะได้ออกไปประกอบอาชีพต่าง ๆ กัน เป็นกำลังสร้างความเจริญในด้านการเกษตรให้แก่ชาติได้มาก ท่านจะทำงานอะไรก็ตาม ขอให้ระลึกไว้ว่า งานเกษตรกรรมนี้กว้างขวางมาก ตั้งแต่การผลิตรวมทั้งการค้นคว้าเพื่อการผลิต การจัดกิจการ จนกระทั่งการจำหน่ายผลผลิต แต่ละคนจงพยายามทำงานให้สุดความสามารถ ตามความรู้ความชำนาญของตัว และร่วมมือกันทุก ๆ ฝ่าย การเกษตรจึงจะก้าวหน้าเป็นผลดีถึงส่วนรวมได้

ข้าพเจ้าขออนุโมทนาในการที่ทางราชการ มูลนิธิ องค์การ และเอกชน ร่วมกันส่งเสริมการศึกษาทางการเกษตรด้วยการเกื้อหนุนมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์เป็นลำดับมา ขออวยพรให้ผู้ที่ร่วมชุมนุมอยู่ ณ ที่นี้ มีความสุขความเจริญทั่วกัน

”
09.07.1964

1969[แก้ไข]

“ ข้าพเจ้ามีความยินดี ที่ได้มามอบปริญญาบัตรของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์อีกวาระหนึ่ง และได้ทราบรายงานว่ากิจการของมหาวิทยาลัยดำเนินก้าวหน้ามาด้วยดี ได้รับความเชื่อถือร่วมมืออย่างกว้างขวาง

ข้าพเจ้ามีความรู้สึกอย่างหนึ่งเกิดขึ้นเสมอ ทุกคราวที่มามอบปริญญาบัตรที่มหาวิทยาลัยนี้ คือรู้สึกดีใจว่าบ้านเมืองของเราจะได้กำลังผู้มีความรู้ มีความกระตือรือร้นและรักความเจริญก้าวหน้า มาช่วยงานของชาติเพิ่มขึ้น การที่เราวางโครงการพัฒนาต่าง ๆ ขึ้นและเร่งรีบดำเนินการอยู่ในเวลานี้ ก็เพื่อปรับปรุงสิ่งที่มีอยู่แล้ว ซึ่งเป็นทรัพยากรตามธรรมชาติ ให้สามารถอำนวยประโยชน์แก่ประเทศและประชาชนส่วนรวมให้ได้มากที่สุด แต่การพัฒนาเช่นนี้ นอกจากจะได้รับผลดีตามความประสงค์ อาจกระทบกระเทือนถึงประโยชน์อย่างอื่น ๆ ด้วยก็ได้ เช่นการสร้างเขื่อนทดน้ำเพื่อประโยชน์ต่าง ๆ อาจทำความเสียหายให้แก่การประมงหรือการเพาะปลูก ก่อความเดือดร้อนแก่ราษฎรที่อยู่ในเขตโครงการนั้นได้และมีตัวอย่างมาแล้ว จำเป็นที่เราจะต้องแก้ไข ดังนั้นเราจึงต้องการนักวิชาการทุก ๆ สาขา เพื่อที่จะมาวางโครงการที่รอบคอบ และแก้ไขสิ่งที่อาจก่อให้เกิดความเสียหายนั้น ช่วยกันให้ความรู้ความคิดที่ถูกต้องตามหลักวิชาแก่ราษฎร แนะนำวิธีการทำงานอาชีพ ให้รู้จักแก้ไขอุปสรรคขัดข้อง หรือเปลี่ยนการงานให้เหมาะสมเป็นประโยชน์ดีกว่าเก่า บัณฑิตของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ได้ศึกษามาเป็นอย่างดีมีความรู้สูง สมควรที่สุดที่จะรับหน้าที่นี้ ข้าพเจ้าหวังเป็นอย่างยิ่งว่าท่านทั้งหลายจะได้พิจารณาให้เห็นถ่วงแท้ถึงหน้าที่ดังกล่าว และบำเพ็ญตนเป็นนักวิชาการที่ดี เป็นนักปฏิบัติที่สามารถใช้วิชาความรู้พร้อมทั้งความคิดสติปัญญาให้เป็นประโยชน์เกื้อกูลประชาชนและประเทศชาติโดยแท้จริง

ข้าพเจ้าขอแสดงความชื่นชมด้วยกับผู้ทรงคุณวุฒิที่ได้รับปริญญาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ ขอขอบใจผู้ที่ได้ร่วมมือส่งเสริมการศึกษาของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ทุกฝ่าย ขออวยพรให้บัณฑิตใหม่ และทุก ๆ ท่านที่ร่วมชุมนุมอยู่ในพิธีนี้ มีความสำเร็จและความสุขสวัสดีโดยทั่วกัน

”
10.07.1969

1970[แก้ไข]

“ ข้าพเจ้ามีความยินดี ที่ได้มามอบปริญญาบัตรของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์อีกครั้งหนึ่ง และที่ได้ทราบรายงานว่ากิจการของมหาวิทยาลัยนี้ มีความเจริญก้าวหน้า ได้รับความนิยมเชื่อถือและร่วมมืออย่างกว้างขวางอย่างน่าภาคภูมิใจ ขอแสดงความชื่นชมกับทุก ๆ คน ที่ได้รับเกียรติและความสำเร็จในการศึกษาครั้งนี้

ข้าพเจ้าเคยได้กล่าวกับบัณฑิตของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ในครั้งก่อน ๆ ติดต่อกันมาว่า ในการพัฒนาประเทศของเรานั้น เราต้องปรับปรุงสิ่งที่เรามีอยู่แล้วให้เป็นประโยชน์ขึ้นมา และในการนั้น เราจำต้องวางโครงการอันรอบคอบโดยอาศัยหลักวิชา แล้วนำมาปฏิบัติด้วยความตั้งใจจริงและด้วยความร่วมมือกัน

ข้าพเจ้าใคร่กล่าวเสริมว่า งานพัฒนาบ้านเมืองนั้น ต้องอาศัยบุคคลสองประเภทคือ นักวิชาการกับผู้ปฏิบัติ นักวิชาการเป็นผู้วางโครงการ เป็นผู้นำ เป็นผู้ชื้ทาง เป็นที่ปรึกษาของผู้ปฏิบัติ ส่วนผู้ปฏิบัตินั้นเป็นผู้ลงมือลงแรงกระทำงาน งานจะได้ผลหรือไม่เพียงไร ขึ้นอยู่กับความสัมพันธ์ระหว่างบุคคลสองฝ่ายนี้ ถ้ามีความเข้าใจและร่วมงานกัน ก็ไม่มีอุปสรรค ได้ผลงานเต็มเม็ดเต็มหน่วย แต่ถ้าหากไม่เข้าใจกันก็เกิดอุปสรรคล่าช้า ซึ่งมักปรากฏอยู่เสมอ และจำเป็นจะต้องแก้ไข ท่านทั้งหลายซึ่งสำเร็จการศึกษาชั้นปริญญาแล้วนี้ เป็นผู้มีความรู้และความคิดอ่านอันกว้างขวาง อยู่ในฐานะที่จะเป็นทั้งนักวิชาการและผู้ปฏิบัติ ควรเป็นผู้สามารถสร้างความเข้าใจตามหลักวิชาและหลักปฏิบัติได้เป็นอย่างดี เพราะฉะนั้น เมื่อออกไปมีตำแหน่งมีหน้าที่การงานแล้ว ขอให้ตั้งใจใช้ความรู้ ความคิด และความสามารถ สร้างความเข้าใจและความสัมพันธ์อันดีขึ้นในวงงาน เพื่อแก้ไขกำจัดอุปสรรคขัดข้องต่าง ๆ และเพื่อให้งานบรรลุผลสมบูรณ์ เป็นประโยชน์เกื้อกูลประเทศชาติและประชาชนโดยแท้จริง

ข้าพเจ้าขออวยพรให้บัณฑิตใหม่ประสบความสำเร็จในชีวิต มีความเจริญรุ่งเรืองในหน้าที่การงาน และขอให้ทุก ๆ ท่านที่ร่วมชุมนุมอยู่ในพิธีนี้ มีความสุขสวัสดีโดยทั่วกัน

”
16.07.1970

1971[แก้ไข]

“ ข้าพเจ้าและพระราชินีมีความยินดี ที่ได้มาร่วมในพิธีมอบปริญญาบัตรของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์อีกวาระหนึ่ง และที่ได้ทราบรายงานกิจการของมหาวิทยาลัยในรอบปีที่ผ่านมา

ขอแสดงความชื่นชมกับทุก ๆ คน ผู้ได้รับเกียรติและความสำเร็จในการศึกษาครั้งนี้

บัณฑิตทั้งหลายย่อมทราบอยู่ดีแล้วว่า ขณะนี้ประเทศของเรากำลังเผชิญกับปัญหาอันยุ่งยากอยู่หลายอย่าง ปัญหาเหล่านี้เป็นอุปสรรคขัดขวางงานต่าง ๆ ของบ้านเมือง เป็นอันตรายต่อสวัสดิภาพของประชาชน ต่อความก้าวหน้าและความมั่นคงของประเทศอย่างยิ่ง จำเป็นที่เราจะต้องต่อสู้แก้ไขสถานการณ์ให้คลี่คลายดีขึ้นโดยเร็ว มิฉะนั้นฐานะของเราจะยิ่งเสื่อมลง และยากที่จะรักษาตัวให้รอดอยู่ได้

การจรรโลงประเทศเป็นหน้าที่ของคนทุกคน แต่ผู้มีการศึกษาสูงมีความรู้สูง ย่อมมีหน้าที่และความรับผิดชอบเป็นพิเศษ ท่านทั้งหลายจะต้องใช้วิชาความรู้ให้เกิดประโยชน์เพื่อสร้างสังคม ซึ่งเป็นที่พึ่งที่อาศัยของทุกคน ให้เป็นสังคมที่มีความเจริญมั่นคง และก้าวหน้า ในการนี้ แต่ละคนจะต้องตั้งความปรารถนาอันสูงไว้ จะต้องเข้มแข็ง อดทน ไม่ย่อท้อ และไม่คลายจากความเพียร ที่สำคัญยิ่งจะต้องคิดหาวิธีการที่จะรวมบัณฑิตของมหาวิทยาลัยนี้ทุกคน พร้อมทั้งบรรดาผู้มีความรู้ความสามารถและสติปัญญาอื่น ๆ ให้เข้ามาร่วมมือร่วมแรงกันโดยพรักพร้อม ผนึกกำลังเข้าด้วยกันให้เกิดเป็นพลังอันแข็งแกร่งมั่นคง เมื่อพลังนั้นเกิดขึ้นแล้ว จะเป็นปัจจัยสำคัญที่สุดสำหรับแผ้วถางอุปสรรคและปัญหายุ่งยากทั้งปวง เพื่อเปิดทางให้แต่ละคนได้ใช้ความรู้ความสามารถ ปฏิบัติงานทุก ๆ อย่างอย่างเต็มภาคภูมิและดำเนินถึงจุดมุ่งหมาย คือความสุขความเจริญของชาติ ได้ดังประสงค์

ข้าพเจ้าขออวยพรให้บัณฑิตใหม่ทุกคนประสบความสุข ความสำเร็จและความเจริญก้าวหน้าในชีวิต และขอให้ผู้ที่มาร่วมประชุมในพิธีนี้ มีความสวัสดีโดยทั่วกัน

”
22.07.1971

1972[แก้ไข]

“ ข้าพเจ้ามีความยินดี ที่ได้มามอบปริญญาบัตรแก่บัณฑิตของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์อีกรุ่นหนึ่ง และที่ได้ทราบรายงานกิจการของมหาวิทยาลัยที่ดำเนินมาในรอบปีที่ผ่านมา ขอแสดงความชื่นชมกับผู้ที่ได้รับเกียรติและความสำเร็จในการศึกษาทุกคน

ไม่เป็นการจำเป็นอันใด ที่จะต้องชี้แจงแก่บัณฑิตทั้งหลายถึงความจำเป็นที่เราจะต้องพัฒนาประเทศ และถึงหน้าที่ของท่านที่ผูกพันอยู่ในการนั้น เพราะเชื่อว่าแต่ละคนได้คิดเห็นด้วยตนเองแล้ว สิ่งสำคัญที่ข้าพเจ้าตั้งใจจะนำมาพูดกับท่านในโอกาสนี้ คือ หลักการที่ทุกคนจะพึงถือปฏิบัติในการที่จะเข้าร่วมดำเนินงานของชาติต่อไปนี้

การพัฒนาประเทศ เพื่อให้เกิดความเจริญความมั่นคงแก่คนส่วนรวมทั้งชาติได้แท้จริงนั้น จะต้องอาศัยหลักวิชาอันถูกต้อง และต้องกระทำพร้อมกันไปทุก ๆ ด้านด้วย เพราะความเป็นไปทุกอย่างในบ้านเมือง มีความสัมพันธ์เกี่ยวโยงถึงกันหมด เพียงแต่จะทำงานด้านการเกษตร ซึ่งโดยหลักใหญ่ได้แก่การกสิกรรมและสัตวบาล อย่างน้อยที่สุดก็ยังต้องอาศัยวิชาการด้านวิทยาศาสตร์ วิศวกรรมศาสตร์ และเศรษฐศาสตร์สหกรณ์เข้าช่วยด้วย ทุกคนซึ่งเป็นผู้ที่จะใช้วิชาการในการพัฒนาบ้านเมืองต่อไป ควรทราบให้ถ่องแท้ว่าในการนั้นจำเป็นที่สุดที่จะต้องใช้วิชาการ ทำงานร่วมมือกันให้ประสานสอดคล้องทุกฝ่าย มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์สอนวิชาการมากมายหลายสาขา สำหรับให้นำมาใช้ประกอบกันในงานของชาติ นิสิตนักศึกษาทุกคณะควรจะได้รู้จักรวมกันและร่วมงานกัน ตั้งแต่ศึกษาอยู่ในมหาวิทยาลัย ไม่สมควรอย่างยิ่งที่จะแบ่งแยกกัน ไม่ว่าด้วยเหตุใด ๆ ทั้งสิ้น และเมื่อสำเร็จจากมหาวิทยาลัยไปแล้ว ก็ต้องร่วมมือร่วมงานกัน ทั้งต้องประสานงานกับผู้อื่นให้กว้างขวางยิ่งขึ้นต่อไป งานทุกด้านจึงจะดำเนินลุล่วงไปได้โดยราบรื่น ทุกคนจึงจะมีความมั่นคง มีความผาสุกได้ ขอให้บัณฑิตนำหลักการทั้งนี้ไปพิจารณาโดยถี่ถ้วนรอบคอบ ให้ทราบตระหนัก จักได้ปฏิบัติตนปฏิบัติงานได้โดยถูกต้อง ให้เป็นประโยชน์แก่การพัฒนาประเทศชาติต่อไป

ขออวยพรให้ทุกคนประสบความสุข ความสำเร็จ และความเจริญก้าวหน้าในชีวิต และขอให้ผู้ที่มาร่วมประชุมในพิธีนี้ มีความสวัสดีโดยทั่วกัน

”
20.07.1972

1973[แก้ไข]

“ ข้าพเจ้าและพระราชินีมีความยินดี ที่ได้มาร่วมพิธีมอบปริญญาบัตรของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์อีกวาระหนึ่ง และมีความพอใจที่ได้ทราบตามรายงานว่า กิจการของมหาวิทยาลัยดำเนินก้าวหน้ามาด้วยดีทุก ๆ ด้าน ขอแสดงความชื่นชมกับทุก ๆ ท่าน ที่ได้รับเกียรติและความสำเร็จในครั้งนี้

ปัจจุบันนี้เป็นสมัยเร่งรัดพัฒนา จึงบังเกิดสิ่งต่าง ๆ ใหม่ ๆ ขึ้นมากมายเป็นผลติดตามมา ในฐานะที่ท่านทั้งหลายเป็นผู้ทรงภูมิปัญญา และส่วนใหญ่จะได้เข้าไปมีส่วนร่วมในการนั้นด้วยแน่นอน อยากให้พิจารณาบรรดาผลงานที่ได้ลงทุนลงแรงไปแล้วว่าคุ้มค่า เป็นประโยชน์ตรงกับความประสงค์เพียงใด ช่วยให้บ้านเมืองเจริญขึ้น และมีความผาสุกมั่นคงขึ้นเพียงใด เชื่อว่าจะได้พบผลได้ที่ไม่พึงประสงค์อยู่ไม่น้อย แสดงว่าการทำงานของเรายังมีคุณภาพไม่สมบูรณ์ ซึ่งจำเป็นต้องปรับปรุง

การทำงานอย่างให้มีคุณภาพ ให้ได้ผลบริบูรณ์นั้น จะทำอย่างไร เบื้องต้น ต้องทำความเห็นให้ถูกต้องในงานที่จะทำเสียก่อน โดยใช้ปัญญาไตร่ตรองให้เห็นเหตุที่แท้ผลที่แท้ ที่ถูกต้องตรงตามเป้าหมายที่พึงมุ่งหวัง แล้ววางแผนการอันแน่นอนที่จะดำเนินการต่อไป ด้วยหลักวิชา ด้วยความร่วมมือปรองดองกัน และสำคัญที่สุด ต้องมีความพากเพียรไม่ย่อหย่อน ในอันที่จะกระทำต่อตามไปจนกว่าจะเป็นผลสำเร็จ ขอให้ถือว่าการงานที่จะทำนั้นต้องการเวลา เป็นงานที่มีผู้ดำเนินมาก่อนแล้ว ท่านเป็นผู้ที่จะเข้าไปเสริมกำลัง จึงต้องมีความอดทนที่จะเข้าไปร่วมมือกับผู้อื่น ต้องปรองดองกับเขาให้ได้ แม้เห็นว่ามีจุดหนึ่งจุดใดจะต้องแก้ไขปรับปรุง ก็ต้องค่อยพยายามแก้ไขไปตามที่ถูกที่ควร อย่าได้ด่วนหักหาญ มิฉะนั้นจะเกิดความร้าวฉาน จะเกิดความท้อแท้เป็นอุปสรรคให้งานหยุดชะงักลงกลางคัน

เมื่อท่านตั้งใจดี มีแผนงานดี มีหลักวิชา มีเหตุผล มีสติรอบคอบในงานที่ทำแล้ว จะเกิดความทราบตระหนักด้วยตนเองขึ้นว่า งานที่ทำนั้นจะได้ผลดีแน่นอน แม้อาจยังไม่ปรากฏผลในปัจจุบันทันตาเห็น ก็จะแน่แก่ใจได้ว่าจะสำเร็จลุล่วงด้วยดีในเวลาต่อไป ความแน่ใจดังนี้เป็นอานิสงส์สำคัญอย่างหนึ่ง ซึ่งจะทำให้ท่านภูมิใจ มั่นใจ ไม่ท้อแท้ เกิดพลังทั้งกายและใจที่จะกระทำต่อไปจนถึงที่สุด ขอให้ทุกคนนำถ้อยคำของข้าพเจ้าไปคิดใคร่ครวญให้แน่ชัด ให้เป็นประโยชน์แก่การปฏิบัติหน้าที่การงานและแก่การครองชีวิตของตนต่อไป

ข้าพเจ้าขออวยพรให้บัณฑิตใหม่ทุกคน สามารถประกอบกิจการต่าง ๆ ให้สัมฤทธิ์ผลอันพึงประสงค์ทุกอย่าง และให้ประสบความสุข ความสำเร็จ และความเจริญทุกประการในชีวิต

”
19.07.1973

1974[แก้ไข]

“ ข้าพเจ้าและพระราชินีมีความยินดี ที่ได้มาร่วมในพิธีมอบปริญญาบัตรของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์อีกวาระหนึ่ง และได้ทราบรายงานว่ากิจการของมหาวิทยาลัยดำเนินมาด้วยดี มีผู้สำเร็จการศึกษาเพิ่มมากขึ้นเป็นทวีคูณ
       วิชาการที่จัดสอนในมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ กล่าวโดยส่วนรวมทั้งหมดเป็นวิชาการสำหรับพัฒนาส่งเสริมการประกอบอาชีพความเป็นอยู่ และเศรษฐกิจทั่วไปโดยตรง บัณฑิตของมหาวิทยาลัยนี้ จึงเป็นความหวังของประเทศและของประชาชนทุกคน ที่จะเป็นกำลังสำคัญในการสร้างสรรค์ความมั่นคงและเศรษฐกิจของชาติ ท่านทั้งหลายจึงควรจะได้ทราบตระหนักถึงข้อนี้ และควรที่จะสำนึกเป็นหน้าที่ที่จะทำตนทำงานให้เกิดประโยชน์แก่ส่วนรวมโดยสมบูรณ์
       การพัฒนาประเทศจำเป็นต้องทำตามลำดับขั้น ต้องสร้างพื้นฐาน คือ ความพอมีพอกิน พอใช้ของประชาชนส่วนใหญ่เป็นเบื้องต้นก่อน โดยใช้วิธีการและใช้อุปกรณ์ที่ประหยัด แต่ถูกต้องตามหลักวิชา เมื่อได้พื้นฐานมั่นคงพร้อมพอควรและปฏิบัติได้แล้ว จึงค่อยสร้างค่อยเสริมความเจริญและฐานะเศรษฐกิจขั้นที่สูงขึ้นโดยลำดับต่อไป หากมุ่งแต่จะทุ่มเทสร้างความเจริญ ยกเศรษฐกิจขึ้นให้รวดเร็วแต่ประการเดียว โดยไม่ให้แผนปฏิบัติการสัมพันธ์กับสภาวะของประเทศและของประชาชนโดยสอดคล้องด้วย ก็จะเกิดความไม่สมดุลในเรื่องต่าง ๆ ขึ้น ซึ่งอาจกลายเป็นความยุ่งยากล้มเหลวได้ในที่สุด ดังเห็นได้ที่อารยประเทศหลายประเทศกำลังประสบปัญหาทางเศรษฐกิจอย่างรุนแรงอยู่ในเวลานี้
       บัณฑิตทั้งปวงจึงควรจะได้คิดพิจารณาอย่างละเอียดถ่องแท้และหนักแน่นให้เห็นถึงหลักการและวิธีการอันถูกอันควรที่จะปฏิบัติงานของตน ในเบื้องหน้าเพื่อช่วยให้เศรษฐกิจของชาติและการครองชีพของประชาชนดำเนินไปด้วยดี
       ขออวยพรแก่ทุก ๆ คน ให้เป็นผู้มีกำลังกายกำลังใจอันเข้มแข็ง มีความคิดความเห็นถูกต้องมีปัญญาฉลาดรอบรู้ในเหตุ ในผล ในวิธีปฏิบัติ สามารถประกอบกิจของตนของชาติให้บรรลุผลเลิศ และให้ประสบความสุขความสำเร็จในชีวิตจงทั่วกัน
”
18.07.1974
“ ข้าพเจ้าและพระราชินีมีความยินดี ที่ได้มาร่วมในพิธีมอบปริญญาบัตรของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ อีกวาระหนึ่ง
       เมื่อวันวาน ข้าพเจ้าได้กล่าวแก่บัณฑิตในที่ประชุมนี้ว่า ในการพัฒนาประเทศนั้นจำเป็นต้องทำตามลำดับขั้น เริ่มด้วยการสร้างพื้นฐาน คือความมีกินมีใช้ของประชาชนก่อนด้วยวิธีการที่ประหยัดระมัดระวัง แต่ถูกต้องตามหลักวิชา เมื่อพื้นฐานเกิดขึ้นมั่นคงพอควรแล้ว จึงค่อยสร้างเสริมความเจริญขั้นที่สูงขึ้นตามลำดับต่อไป หากมุ่งแต่จะทุ่มเทสร้างความเจริญ ยกเศรษฐกิจขึ้นให้รวดเร็วแต่ประการเดียว โดยมิได้คำนึงถึงความสมดุลและความสัมพันธ์อันสอดคล้องในองค์ประกอบต่าง ๆ อย่างเพียงพอ อาจทำให้เศรษฐกิจของประเทศล้มเหลวได้ จึงขอให้บัณฑิตช่วยกันคิดอ่านโดยถี่ถ้วน ให้ทราบชัดถึงวิถีทางที่จะปฏิบัติงานพัฒนาประเทศ
       ในโอกาสนี้ ขอกล่าวเสริมแก่ท่านทั้งหลายว่า การช่วยเหลือสนับสนุนประชาชนในการประกอบอาชีพและตั้งตัว ให้มีความพอกินพอใช้ก่อนอื่นเป็นพื้นฐานนั้น เป็นสิ่งสำคัญอย่างยิ่งยวด เพราะผู้ที่มีอาชีพและฐานะเพียงพอที่จะพึ่งตนเอง ย่อมสามารถสร้างความเจริญก้าวหน้าระดับที่สูงขึ้นต่อไปได้โดยแน่นอน ส่วนการถือหลักที่จะส่งเสริมความเจริญให้ค่อยเป็นไปตามลำดับ ด้วยความรอบคอบระมัดระวังและประหยัดนั้น ก็เพื่อป้องกันความผิดพลาดล้มเหลว และเพื่อให้บรรลุผลสำเร็จได้แน่นอนบริบูรณ์ เพราะหากไม่กระทำด้วยความระมัดระวัง ย่อมจะหวังผลเต็มเม็ดเต็มหน่วยได้โดยยาก ยกตัวอย่างเช่นการปราบศัตรูพืชถ้าทุ่มเททำไปโดยไม่มีจังหวะที่ถูกต้อง และโดยมิได้ศึกษาข้อมูลต่าง ๆ ให้กระจ่างชัดอย่างทั่วถึงก็อาจสิ้นเปลืองแรงงาน ทุนทรัพย์ วัสดุอุปกรณ์ ที่ล้วนมีราคาไปโดยได้รับผลไม่คุ้มค่า ยิ่งกว่านั้นการทำลายศัตรูพืช ยังอาจทำลายศัตรูของพืชที่มีอยู่บ้างแล้วตามธรรมชาติ และทำอันตรายแก่ชีวิตคนชีวิตสัตว์เลี้ยงอีกด้วย การพัฒนาอย่างถูกต้อง ซึ่งหวังผลอันยั่งยืนไพศาล จึงต้องวางแผนงานเป็นลำดับขั้นอย่างถี่ถ้วนทั่วถึง ให้องค์ประกอบของแผนงานทุกส่วนสัมพันธ์และสมดุลกันโดยสอดคล้อง
       ข้าพเจ้าขอมอบข้อปฏิบัตินี้ไว้ สำหรับบัณฑิตได้วินิจฉัยในการที่จะออกไปร่วมงานของบ้านเมืองในวันหน้า และขออวยพรให้บัณฑิตทุกคนมีกำลังกายกำลังใจอันเข้มแข็งมีความคิดความเห็นถูกต้อง มีปัญญาฉลาดรอบรู้ในเหตุในผลในวิธีปฏิบัติสามารถประกอบกิจของตนเองของชาติให้บรรลุผลเลิศ ทั้งประสบความสุขความสำเร็จในชีวิตจงทั่วกัน
”
19.07.1974

1975[แก้ไข]

“ ข้าพเจ้าและพระราชินีมีความยินดี ที่ได้มาร่วมในพิธีมอบปริญญาบัตรของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ในโอกาสนี้ และมีความพอใจที่ได้ทราบรายงานว่ากิจการต่าง ๆ ของมหาวิทยาลัย รวมทั้งการเผยแพร่วิทยาการให้ถึงประชาชน ดำเนินก้าวหน้ามาด้วยดี และได้รับความสนับสนุนจากทุกฝ่ายอย่างกว้างขวาง
       ขอแสดงความชื่นชมกับผู้สำเร็จการศึกษาในสาขาวิชาต่าง ๆ ด้วย ที่ได้รับเกียรติและความสำเร็จในการศึกษาในครั้งนี้
       การเรียนรู้วิทยาการขั้นสูงต่าง ๆ เป็นประโยชน์เชิดชูตัว และช่วยตัวได้กว้างไกลมาก ในการที่จะดำเนินงานดำเนินชีวิตให้เจริญก้าวหน้า แต่ทั้งนี้บุคคลจะต้องพยายามควบคุมตัว มิให้ติดอยู่ในตำราหรือทฤษฎีมากจนเกินไป เพราะมิฉะนั้นเมื่อไปพบข้อเท็จจริงในการปฏิบัติงาน ซึ่งไม่ตรงหรือไม่สอดคล้องกับตำราเข้า อาจก่อให้เกิดความสนเท่ห์ลังเลใจ ทำให้ทำงานไม่ได้ ต้องหยุดชะงัก ก็เสียงาน หรืออาจทำให้เกิดอคติ เกิดความคิดที่ไม่ใช่ทฤษฎีทั้งไม่ใช่วิธีการปฏิบัติที่ถูกต้องขึ้น มากดดันชักนำให้ทำการไปอย่างผิด ๆ ทั้งสองอย่างเป็นโทษเสียหายแก่งานแก่ตน แก่ส่วนรวมอย่างใหญ่หลวง ดังนั้น เมื่อต้องเผชิญปัญหาความขัดกันระหว่างทฤษฎีกับปฏิบัติทางที่ดีที่สุด จะต้องดำเนินงานในส่วนที่เห็นว่าถูกดีแล้วต่อไป ไม่ปล่อยให้หยุดชะงักพร้อมกันไปนั้น ควรจะได้รีบคิดพิจารณาปัญหาโดยเร่งด่วน หาทางปรับหลักวิชาให้เข้ากับปัญหา และประสานเข้ากับวิชาอื่น ๆ อันเกี่ยวข้องด้วย ให้เห็นให้เข้าใจปัญหาโดยกระจ่างแจ้ง เมื่อได้วิธีที่ถูกต้องแล้ว ก็นำไปใช้ปฏิบัติให้ได้ผลด้วยความแน่วแน่และมั่นใจ
       ขออวยพรแก่ทุก ๆ คน ให้เป็นผู้มีปัญญาฉลาดรอบคอบในหลักวิชา ในเหตุในผล ในวิธีปฏิบัติ สามารถนำวิชาการต่าง ๆ มาประกอบกิจของตนของชาติให้บรรลุผลเลิศ และให้ประสบความสุขความสำเร็จในชีวิตจงทั่วกัน
”
17.07.1975
“ ข้าพเจ้าและพระราชินีมีความยินดี ที่ได้มาร่วมในพิธีมอบปริญญาบัตรของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์อีกวาระหนึ่ง ขอแสดงความชื่นชมกับบัณฑิตใหม่ทุกคนที่ได้รับเกียรติและความสำเร็จในการศึกษาครั้งนี้
       เมื่อวาน ข้าพเจ้าได้กล่าวในที่ประชุมนี้ว่า การเรียนรู้วิทยาการขั้นสูงต่าง ๆ เป็นประโยชน์ช่วยตัวได้กว้างขวางมาก ในการที่จะดำเนินงานต่อไปให้เจริญก้าวหน้า แต่บุคคลจำต้องควบคุมตัวมิให้ติดอยู่กับตำราหรือทฤษฎีมากเกินไป เพราะมิฉะนั้นเมื่อไปพบข้อเท็จจริงในการปฏิบัติงาน ซึ่งไม่ตรงหรือไม่สอดคล้องกับตำราเข้า จะเกิดความสนเท่ห์ลังเลใจ ทำให้งานที่กำลังทำอยู่หยุดชะงัก หรือไม่ก็จะไปคว้าเอาความคิดที่ไม่ถูกต้องทั้งทางทฤษฎีทั้งทางปฏิบัติ มาใช้ทำงานอย่างผิด ๆ ทั้งสองอย่างนี้ เป็นโทษเสียหายแก่งาน แก่ตนและแก่ส่วนรวมอย่างใหญ่หลวง ดังนั้น เมื่อต้องเผชิญปัญหาความขัดกันระหว่างทฤษฎีกับปฏิบัติเข้า ควรจะต้องดำเนินงานในส่วนที่เห็นว่าถูกต้องต่อไป ไม่ให้ชะงัก พร้อมกันนั้นก็รีบคิดพิจารณาปัญหาที่เกิดขึ้นอย่างเร่งด่วน หาทางปรับหลักวิชาที่มีอยู่ให้เข้ากับปัญหาและประสานเข้ากับวิชาอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องด้วย ให้เห็นปัญหาโดยแจ้งชัด เมื่อได้วิธีที่ถูกมาแล้ว ก็นำไปใช้การให้เป็นผลด้วยความแน่วแน่และมั่นใจ
       ข้าพเจ้าขอกล่าวถึงเรื่องความสนเท่ห์ลังเลใจเพิ่มเติมให้ชัดเจนยิ่งขึ้นในโอกาสนี้ ใครก็ตามเมื่อได้ลงมือทำงาน ก็ย่อมจะต้องประสบปัญหาการปฏิบัติงาน ที่นำเอาทฤษฎีมาใช้ตรง ๆ ไม่ได้อยู่เสมอ ทำให้เกิดความลังเลสงสัยไม่มั่นใจขึ้น และต้องหยุดชะงัก ซึ่งเป็นผลเสีย คือเสียเวลา เสียการเสียงาน และเสียประโยชน์ที่พึงจะได้ไปมาก และโดยที่งานต้องดำเนินต่อไปโดยไม่ขาดสาย ก็เกิดความจำเป็นที่จะต้องหาวิธีแก้ไขโดยเร็ว ความต้องการให้งานเสร็จ ๆ ไปนั้น จะชวนให้มักง่าย หันไปหยิบไปฉวยเอาวิธีปฏิบัติและทฤษฎีของคนอื่นมาใช้ โดยที่เขามีสำเร็จรูปอยู่แล้ว และเขาหยิบยื่นมาให้ ถ้าทำเช่นนั้น ทฤษฎีที่รับของเขามาใช้ทั้งดุ้น มีหวังไม่เหมาะไม่ตรงกับงานกับปัญหา และกับสภาพการณ์แวดล้อมต่าง ๆ ที่เรากำลังเผชิญอยู่ ก็มีหวังเสียหายใหญ่ วิธีที่ถูกที่เราจะต้องทำ คือดำเนินงานส่วนที่ทำได้ต่อไป แล้วรีบขบคิดปัญหาที่เกิดขึ้น โดยอาศัยทฤษฎีของเราที่มีอยู่แล้วเป็นหลัก โดยคิดว่าทฤษฎีทั้งหลายวางไว้เป็นหลักใหญ่สำหรับงานโดยส่วนรวม เมื่อเรามาปฏิบัติงานที่เฉพาะลงไป เราจำเป็นต้องใช้ความสามารถของตน นำเอาทฤษฎีนั้น ๆ มาปรุงกับวิทยาการ แล้วปรับให้เข้ากับสภาพการณ์ที่เผชิญอยู่ด้วยตนเอง ให้ปัญหาคลี่คลายลุล่วงไปโดยเร็ว การแก้ปัญหาเพื่อกำจัดปลดเปลื้องความสงสัยลังเลนี้ จำเป็นที่จะต้องฝึกหัดกระทำได้โดยฉับไว ชัดเจน เพราะในชีวิตเรานั้น เราจะต้องประสบปัญหาขัดข้องอยู่ตลอดเวลา และถ้าสร้างความพร้อมและความมั่นใจดังนี้ได้ เราก็จะสามารถดำเนินงานให้บรรลุเป้าหมายและเกิดประโยชน์แก่งานแก่ตัวเองได้อย่างแน่นอน
       ขออำนวยพรแก่ทุก ๆ คน ให้เป็นผู้มีกำลังกายกำลังใจอันเข้มแข็งมั่นคง มีความคิดความเห็นชอบ มีปัญญาฉลาดรอบรู้ในเหตุในผลในวิธีปฏิบัติ สามารถประกอบกิจของตนของชาติให้บรรลุผลเลิศ และให้ประสบความสุขความสำเร็จในชีวิตจงทั่วกัน
”
18.07.1975

1976[แก้ไข]

“ ข้าพเจ้าและพระราชินีมีความยินดี ที่ได้มาร่วมในพิธีมอบปริญญาบัตรของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และมีความพอใจที่ได้ทราบว่ากิจการของมหาวิทยาลัยทุก ๆ ด้าน รวมทั้งการเผยแพร่วิทยาการให้ถึงประชาชน ได้ดำเนินก้าวหน้ามาด้วยดี ขอแสดงความชื่นชมกับผู้ทรงคุณวุฒิ และกับผู้สำเร็จการศึกษาทุกคน ที่ได้รับเกียรติและความสำเร็จในครั้งนี้
       วิชาการต่าง ๆ ที่จัดสอนในมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์นั้น กล่าวโดยเบ็ดเสร็จก็คือ วิชาการสำหรับใช้ในการส่งเสริมเศรษฐกิจของประเทศโดยตรง ดังนั้น เมื่อมามอบปริญญาบัตรที่นี่จึงรู้สึกปีติยินดีว่าบ้านเมืองของเราจะได้กำลังของผู้มีความรู้และมีความกระตือรือร้น มาช่วยงานของชาติเพิ่มขึ้น
       โครงการพัฒนาต่าง ๆ ตั้งขึ้นเพื่อปรับปรุงดัดแปลงสิ่งที่มีอยู่แล้ว คือทรัพยากรตามธรรมชาติให้เกิดผลเป็นประโยชน์แก่ประเทศและประชาชนส่วนรวมให้ได้มากที่สุดในทางปฏิบัตินั้น นอกจากจะได้ผลส่วนใหญ่ หรือส่วนรวม ตามจุดประสงค์แล้วบางทีก็อาจทำให้มีการเสียหายในบางส่วนได้บ้าง เพื่อที่จะให้โครงการมีผลเต็มเม็ดเต็มหน่วย จำเป็นต้องพิจารณาจัดตั้งโดยรอบคอบและละเอียดถี่ถ้วน ให้ทราบว่าผลที่เกิดจากโครงการนั้นจะมีขอบเขตต่อเนื่องไปเพียงใด และมีผลดีผลเสียประการใดที่จุดใดบ้าง จักได้สามารถวางแผนงานให้สอดคล้องต้องกันทุกส่วนทุกขั้น เพื่อแก้ไขส่วนที่จะเสียหายให้กลับเป็นดี ให้โครงการได้ประโยชน์มากที่สุด บัณฑิตของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ควรจะถือว่าได้รับการศึกษามาเป็นอย่างดี มีความรู้สูงสมควรที่สุดที่จะรับภาระดังกล่าว จึงขอให้แต่ละคนบำเพ็ญตนเป็นนักวิชาการที่ดี เป็นนักปฏิบัติการที่สามารถ ที่จะใช้วิชาความรู้พร้อมทั้งความคิดพิจารณาอันสุขุมให้เป็นประโยชน์เกื้อกูลประเทศชาติและประชาชนได้อย่างแท้จริง
       ขออวยพรให้บัณฑิตใหม่ และทุก ๆ ท่านที่ร่วมชุมนุมอยู่ในพิธีนี้ มีความสุขสวัสดี พร้อมทั้งความสำเร็จในชีวิตและหน้าที่การงานทุกประการ
”
15.07.1976
“ ข้าพเจ้าและพระราชินีมีความยินดี ที่ได้มาร่วมในพิธีมอบปริญญาบัตรของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์อีกวาระหนึ่ง ขอแสดงความชื่นชมกับผู้สำเร็จการศึกษาทุก ๆ คน ที่ได้รับเกียรติและความสำเร็จในการศึกษาครั้งนี้
       เมื่อวันวาน ข้าพเจ้าได้กล่าวในที่ประชุมนี้เป็นความว่า ในการวางโครงการพัฒนาเพื่อส่งเสริมเศรษฐกิจของประเทศนั้น จำเป็นต้องพิจารณาอย่างละเอียดถี่ถ้วนว่า ผลจากโครงการที่จัดมีขอบเขตต่อเนื่องไปเพียงใด และมีผลดีผลเสียที่จุดใดอย่างไรบ้าง เพื่อจะได้วางแผนงานให้สอดคล้องต้องกันทุกๆ ส่วน ให้โครงการได้ประโยชน์มากที่สุด บัณฑิตของมหาวิทยาลัยมีความรู้ความสามารถอันเหมาะสมที่จะรับภาระนี้ จึงควรที่จะได้บำเพ็ญตัวเป็นนักวิชาการที่ดี เป็นนักปฏิบัติที่สามารถ ในอันที่จะใช้วิชาการโดยรอบคอบสุขุม ให้เป็นประโยชน์เกื้อกูลประเทศชาติและประชาชนอย่างแท้จริงต่อไป
       การจะทำงานให้มีประสิทธิผลและให้ดำเนินไปได้โดยราบรื่นนั้น จำเป็นอย่างยิ่งจะต้องทำด้วยความรับผิดชอบอย่างสูง ไม่บิดเบือนข้อเท็จจริง ไม่บิดเบือนจุดประสงค์ที่แท้จริงของงาน สำคัญที่สุด ต้องเข้าใจความหมายของคำว่า "ความรับผิดชอบ" ให้ถูกต้อง ขอให้เข้าใจว่า "รับผิด" ไม่ใช่การรับโทษ หรือถูกลงโทษ "รับชอบ" ไม่ใช่รับรางวัล หรือรับคำชมเชย การรู้จักรับผิด หรือยอมรับรู้ว่าอะไรผิดพลาดเสียหาย และเสียหายเพราะอะไร เพียงใดนั้น มีประโยชน์ทำให้บุคคลรู้จักพิจารณาตนเอง ยอมรับความผิดของตนเองโดยใจจริง เป็นทางที่จะช่วยให้แก้ไขความผิดได้ และให้รู้ว่าจะต้องปฏิบัติแก้ไขใหม่ ส่วนการรู้จักรับชอบ หรือรู้ว่าอะไรถูก อันได้แก่ถูกตามความมุ่งหมาย ถูกตามหลักวิชา ถูกตามวิธีการนั้น มีประโยชน์ทำให้ทราบแจ้งว่า จะทำให้งานสำเร็จสมบูรณ์ได้อย่างไร จักได้ถือปฏิบัติต่อไป นอกจากนั้น เมื่อเข้าใจความหมายของคำว่า "รับผิดชอบ" ตามนัยดังกล่าวแล้ว ผู้ที่เข้าใจซึ้งในความรับผิดชอบ จะสำนึกตระหนักได้ทันทีว่า ความรับผิดชอบคือหน้าที่ที่ได้รับมอบหมายให้ทำ จะหลีกเลี่ยงละเลยไม่ได้ จึงใคร่ขอให้บัณฑิตศึกษาและสังวรระวังในความรับผิดชอบให้มากที่สุด ผู้ใดมีความรับผิดชอบ จะสามารถประกอบการงานให้บรรลุผลสำเร็จ ตามที่มุ่งหมายไว้ได้อย่างแน่นอน
       ขออวยพรให้บัณฑิตใหม่ และทุก ๆ ท่านที่ร่วมชุมนุมอยู่ในพิธีนี้ มีความสุขสวัสดี พร้อมทั้งความสำเร็จในชีวิตและหน้าที่การงานทุกประการ
”
16.07.1976

1977[แก้ไข]

“ ข้าพเจ้ามีความยินดี ที่ได้มาทำพิธีมอบปริญญาบัตรแก่ผู้สำเร็จการศึกษาของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ณ โอกาสนี้ และมีความพอใจที่ได้ทราบรายงานกิจการของมหาวิทยาลัยว่า ดำเนินก้าวหน้ามาอีกด้วยดี ทั้งด้านวิชาการ ด้านบริหาร และด้านการเผยแพร่วิทยาการให้ถึงประชาชน

ขอแสดงความชื่นชมกับผู้ทรงคุณวุฒิและบัณฑิตทุกคน ที่ได้รับเกียรติและความสำเร็จทางการศึกษาครั้งสำคัญครั้งนี้

คำว่าเกษตรศาสตร์ อันเป็นชื่อของมหาวิทยาลัยนี้นั้น ฟังดูมีความหมายจำกัดอยู่เพียงการทำนา แต่ความจริง เกษตรศาสตร์ ตามความหมายในปัจจุบัน กินความกว้างขวางมาก คือรวมเอาวิชาหรือศาสตร์ทั้งปวงที่เกี่ยวข้องกับชีวิตจิตใจของมนุษย์เข้าไว้เกือบทั้งหมด มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์จึงสอนวิชาการสาขาต่าง ๆ มากมายหลายสาขา ทั้งฝ่ายวิทยาศาสตร์ ทั้งฝ่ายศิลปศาสตร์ เรียกได้ว่าครบถ้วนที่จะเป็นมหาวิทยาลัยในความหมายสากลอย่างสมบูรณ์ ยิ่งกว่านั้น วิชาที่จัดสอน รวมทั้งความรู้ความสามารถของผู้สำเร็จการศึกษาออกมา ก็มีมาตรฐานสูง เป็นที่รับรองยกย่องทั่วไปแม้ในนานาประเทศ บัณฑิตของมหาวิทยาลัยนี้ก็ออกไปปฏิบัติการในวงงานต่าง ๆ ได้มากหลาย ไม่เฉพาะแต่งานด้านเกษตร ดังปรากฏผลเป็นที่น่าพอใจอยู่ในบัดนี้ ผู้สำเร็จการศึกษาจากที่นี่ควรจะภูมิใจและมั่นใจในตัวเองได้เต็มที่ ว่าจะไม่มีปัญหาขัดข้องในการเริ่มชีวิตการงานของตน นอกจากสิ่งสำคัญอีกประการเดียว คือผู้เป็นบัณฑิตแต่ละคนจะต้องตั้งความคิด พร้อมทั้งความมุ่งปรารถนาอันแน่วแน่ที่จะทำงานของตน ต่อไป ให้ดีให้เข้มแข็งจริง ๆ จึงจะมีโอกาสได้ใช้วิชาความรู้และฝีมือสร้างสรรค์ประโยชน์กับทั้งความเจริญก้าวหน้าในการพัฒนาสถานภาพของสังคมและของชาติบ้านเมืองให้รุ่งเรืองถาวรยิ่ง ๆ ขึ้นไปได้

ขออวยพรให้บัณฑิตใหม่ประสบแต่ความสุขความสำเร็จในชีวิต มีความเจริญรุ่งเรืองในหน้าที่การงาน และขอให้ทุกท่านที่มาประชุมพร้อมกันในพิธีนี้ มีความสวัสดีจงทั่วกัน

”
21.07.1977

1978[แก้ไข]

“ ข้าพเจ้าและพระราชินีมีความยินดี ที่ได้มาร่วมในพิธีมอบปริญญาบัตรของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และที่ได้ทราบรายงานว่ากิจการด้านต่าง ๆ ของมหาวิทยาลัยเจริญก้าวหน้ามาด้วยดี ขอขอบใจที่มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์มอบปริญญาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ทางวิศวกรรมชลประทานให้ข้าพเจ้า ทั้งขอแสดงความชื่นชมกับผู้ทรงคุณวุฒิและกับผู้สำเร็จการศึกษาทุกคน ที่ได้รับเกียรติและความสำเร็จในการศึกษาครั้งนี้

เป็นที่เข้าใจกันอยู่ว่า การศึกษาในมหาวิทยาลัยมิใช่การศึกษาทางวิชาการอย่างเดียว หากรวมถึงการศึกษาหาประสบการณ์ทางด้านอื่นด้วย เช่นด้านสังคม เป็นต้น แต่อย่างไรก็ตาม การศึกษาในมหาวิทยาลัย หรือการศึกษาวิชาการชั้นสูงนี้จะต้องมุ่งหมายถึง "วิชาการ" และต้องถือเอา "วิชาการ" เป็นหัวใจหรือเป็นแกนกลางก่อน และให้ประสบการณ์ด้านอื่นเจริญงอกงามจากแกนวิชาการนั้น ซึ่งจะช่วยให้เกิดความรู้รอบและความเฉลียวฉลาดรู้เท่าทันสิ่งต่าง ๆ อันจะส่งเสริมให้สามารถนำเอาวิชาการที่มีอยู่ออกใช้ได้ถูกต้องเหมาะสมและเป็นประโยชน์แท้จริง ถ้ามหาวิทยาลัยเกิดเห็นว่ากิจกรรมอื่น ๆ สำคัญไปกว่าวิชาการแล้ว ความหมายของคำว่า "มหาวิทยาลัย" ก็จะเปลี่ยนแปรไป คือมิใช่แหล่งความรู้แหล่งวิทยาการที่แท้จริง นักศึกษาก็ดี บัณฑิตก็ดี ครูบาอาจารย์และผู้บริหารงานของมหาวิทยาลัยก็ดี จึงควรอย่างยิ่งที่จะรักษาความหมายที่แท้จริงไว้ อย่าให้กลายเป็นอื่น

มหาวิทยาลัยมีหน้าที่สำคัญประการแรก ที่จะส่งเสริมกิจการด้านวิชาการให้เจริญก้าวหน้าและกว้างขวางลึกซึ้ง แล้วจัดการให้นักศึกษาได้เล่าเรียนอย่างดี ให้แต่ละคนได้รับวิชาความรู้ตามที่ตั้งใจจะเรียนอย่างเต็มที่ โดยถือหลักว่าการเรียนจากครูบาอาจารย์และตำรับนั้นเป็นทางลัด ทำให้เรียนรู้ได้รวดเร็วกว่าการค้นคว้าด้วยตนเอง หากจะให้ค้นคว้าก็ต้องสอนวิธีให้ ไม่ใช่ปล่อยให้ค้นกันตามยถากรรมแบบงมเข็มในมหาสมุทร ซึ่งออกจะน่าเบื่อหน่ายและสิ้นเปลืองอย่างยิ่งไปทุกสิ่งทุกอย่าง อีกประการหนึ่ง สิ่งทั้งหลายอันเกี่ยวกับการแสดงผลการเรียน เช่น ระบบคะแนน เกียรตินิยม รางวัลการศึกษา ล้วนมีความสำคัญ มีอุปการะส่งเสริมการศึกษาทั้งสิ้น เพราะสิ่งเหล่านั้น นอกจากจะช่วยให้เกิดความหวังและกำลังใจให้ขะมักเขม้นในการเล่าเรียนแล้ว ยังเป็นเหมือนเข็มทิศหรือมาตร ที่นักศึกษาจะใช้วัดความรู้ ความสามารถ และความถนัดของตัวให้ทราบได้เป็นอย่างดี ว่าตนเองมีภูมิปัญญาและความสามารถเพียงไหน ควรที่จะศึกษาต่อไปในแนวทางใด ขั้นใด มหาวิทยาลัยจึงไม่ควรมองข้ามสิ่งดังกล่าว ไม่ว่าด้วยเหตุใด หากแต่ควรจัดทำให้เป็นปัจจัยวัดผลที่เป็นมาตรฐานเชื่อถือได้

ส่วนบัณฑิตที่สำเร็จการศึกษาไปแล้ว ก็ไม่ควรทอดทิ้งวิชาการ ตรงข้าม ควรจะต้องทำตัวให้สว่างไสวและก้าวหน้าทางวิชาการเสมอ เพื่อให้เป็นรากฐานของการปฏิบัติงาน จักได้ภูมิใจในตัวเองได้เต็มที่

ขออวยพรให้บัณฑิตใหม่ประสบความสุข ความสำเร็จ และความเจริญก้าวหน้าทั้งในชีวิตและในกิจการงาน ทั้งขอให้ทุกท่านที่มาชุมนุมพร้อมในพิธีนี้ มีความสวัสดี จงทุกเมื่อทั่วกัน

”
27.07.1978
“ ชาตินั้นเปรียบได้กับชีวิตคน กล่าวตามหลักความจริง คนเราประกอบด้วยร่างกายส่วนหนึ่ง จิตใจส่วนหนึ่ง ทั้งสองส่วนคุมกันอยู่บริบูรณ์ชีวิตก็คงอยู่ ส่วนใดส่วนหนึ่งทำลายไป ชีวิตก็แตกดับ เพราะอีกส่วนหนึ่งจะต้องแตกทำลายไปด้วย ชาติของเรานั้นมีผืนแผ่นดินและประชากรอันรวมกันอยู่เป็นส่วนร่างกาย มีศิลปวิทยา มีธรรมเนียมประเพณี มีความเชื่อถือและความคิดจิตใจที่จะสามัคคีกันอยู่เป็นปึกแผ่น ซึ่งรวมเรียกว่า “ความเป็นไทย” เป็นส่วนจิตใจ ชาติไทยเราดำรงมั่นคงอยู่ก็เพราะยังมีทั้งบ้านเมืองและความเป็นไทยพร้อม บริบูรณ์ แต่ถ้าความเป็นไทยของเรามีอันเป็นต้องเสื่อมสลายไปด้วยประการใดแล้ว ชาติก็ต้องสิ้นสูญ เพราะถึงหากบ้านเมืองและผู้คนจะยังอยู่ ก็ไม่มีสิ่งใดประสานยึดเหนี่ยวให้รวมกันอยู่ได้ จะต้องแตกแยกจากกันไปในที่สุด เหมือนส่วนต่าง ๆ ของร่างกายที่ต้องแตกจากกันเมื่อสิ้นชีวิต ”
06.09.1978

1979[แก้ไข]

“ ข้าพเจ้าและพระราชินีมีความยินดี ที่ได้มาร่วมในพิธีมอบปริญญาบัตรของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และที่ได้ทราบรายงานความก้าวหน้าของกิจการของมหาวิทยาลัยทุก ๆ ด้าน ขอแสดงความชื่นชมกับผู้ทรงคุณวุฒิและผู้สำเร็จการศึกษาทุกคนที่ได้รับเกียรติและความสำเร็จในครั้งนี้

การศึกษาในมหาวิทยาลัย ซึ่งถือว่าเป็นการศึกษาเพื่อมุ่งให้มีความรู้ความสามารถ เป็นพื้นฐานสำหรับการประกอบการงานในชีวิตนั้น เป็นการศึกษาในระบบส่วนใหญ่ ผู้ศึกษาได้รับความรู้ถ่ายทอดจากครูบาอาจารย์ และจากการศึกษาค้นคว้าเป็นสำคัญ แต่มิได้เรียนรู้จากการกระทำหรือการพบเห็นด้วยตนเองโดยตรง ครั้งเมื่อออกไปทำงานและดำเนินชีวิตด้วยตนเองแล้ว จึงประสบเหตุการณ์และสิ่งต่าง ๆ ซึ่งเป็นปัญหาให้ต้องขบคิด ทำให้เกิดความรู้ความเข้าใจอันชัดเจนแจ่มแจ้งในสิ่งทั้งปวงที่เกี่ยวกับชีวิตของแต่ละคนยิ่งขึ้น อีกชั้นหนึ่ง ประสบการณ์ในชีวิตนี้เป็นบ่อเกิดแห่งความรู้ความจัดเจนที่สำคัญ ซึ่งถ้าได้รู้จักนำมาใช้ด้วยความรู้เท่าถึงเหตุและผลอย่างแท้จริงด้วยความบริสุทธิ์ใจ และด้วยความตั้งใจแล้ว จะยังประโยชน์ให้แก่ตนเองและสังคมได้อย่างวิเศษสุด

ดังนั้น การศึกษานอกระบบภายหลังที่สำเร็จการศึกษา หรือการศึกษาในมหาวิทยาลัยชีวิตจึงมีความสำคัญมาก ในการที่จะสร้างเสริมให้ผู้ผ่านการศึกษาในระบบมาแล้ว เกิดความรู้ ความเฉลียวฉลาด สามารถปรับตนให้เข้ากับสิ่งแวดล้อมและสามารถดำรงตนให้อยู่ในสังคมอย่างมั่นคงเป็นสุข บัณฑิตทุกคน ซึ่งมีส่วนในการสร้างประสบการณ์ในชีวิตร่วมกันต่อไป จงได้ทราบตระหนักแล้วจงตั้งใจพยายามใช้สติปัญญาความสามารถที่เกิดขึ้นจากประสบการณ์ ควบคู่กับความรู้ความสามารถทางวิชาการที่มีอยู่ ประคับประคองรักษาสิ่งดีสิ่งเจริญและสถานภาพของบ้านเมืองไว้ พร้อมกับปรับปรุงแก้ไขให้วิวัฒนาไปตามลำดับขั้นด้วยความมั่นคง ชาติของเราก็จะอยู่รอดและดำเนินก้าวหน้าไปในโลกได้ด้วยความปลอดภัยเป็นอิสระ

ขออวยพรให้บัณฑิตใหม่ประสบความสุข ความสำเร็จ และความเจริญรุ่งเรือง ทั้งในการดำเนินชีวิตและหน้าที่การงาน ทั้งขอให้ทุกท่านที่มาชุมนุมพร้อมกันในพิธีนี้ มีความสวัสดีจงทั่วกัน

”
19.07.1979

1980[แก้ไข]

“ ข้าพเจ้ามีความยินดี ที่ได้มามอบปริญญาบัตรของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์อีกวาระหนึ่ง และที่ได้ทราบรายงานว่ามหาวิทยาลัยพยายามบริหารกิจการทุก ๆ ด้านให้เจริญก้าวหน้า รวมทั้งด้านบริการชุมชน โดยเผยแพร่ความรู้ อบรมวิชาชีพ และพัฒนาชุมชน ให้เกิดประโยชน์อย่างกว้างขวาง
       ขอแสดงความชื่นชมกับผู้ทรงคุณวุฒิและบัณฑิตทุกคน ที่ได้รับเกียรติและความสำเร็จในการศึกษา
       คำว่า เกษตร ตามศัพท์หมายถึง นา เกษตรศาสตร์ จึงควรจะหมายถึงวิชาทำนา แต่เมื่อนำมาใช้เป็นชื่อมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์นั้น ความหมายกว้างออกไปมาก คือ หมายถึงวิชาทำไร่ ทำนา เพาะปลูก ป่าไม้ สัตวบาล ประมง และอื่น ๆ เช่น การสหกรณ์เป็นต้นด้วย โดยมีวัตถุประสงค์ที่จะเพิ่มอาหารและเพิ่มผลผลิตของวัตถุดิบที่มาจากการเพาะปลูกเป็นสำคัญ ยิ่งในบัดนี้ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ เปิดสอนวิชาการด้านต่าง ๆ เพิ่มขึ้นอีก เช่น วิทยาศาสตร์บริสุทธิ์และศิลปศาสตร์ อีกอย่างละหลายสาขา ความหมายของคำเกษตรศาสตร์จึงยิ่งขยายกว้างขวางไปหลายส่วนจนอาจทำให้บัณฑิต และนักศึกษาเข้าใจไปว่า วัตถุประสงค์หรือจุดหมายของมหาวิทยาลัยนี้เปลี่ยนแปลงไปจากเดิม แท้ที่จริงแล้ว ควรจะเข้าใจว่า เจตนาหรือหลักการของมหาวิทยาลัยนั้น อยู่ที่การเพิ่มผลผลิตทางอาหารและวัตถุดิบทางการเกษตรเพื่ออุ้มชูส่งเสริมประชาชน โดยเฉพาะเกษตรกรให้มีอยู่ มีกิน มีฐานะมั่นคงขึ้น เพื่อให้ประเทศชาติโดยส่วนรวม มีความผาสุก มั่นคง เป็นอิสระอยู่ได้ตลอดไปนั่นเอง มิได้แปลกเปลี่ยนเป็นอย่างอื่น เพราะฉะนั้น ถึงหากบัณฑิตจะเรียนวิชาสาขาต่าง ๆ เพิ่มขึ้นอีกสักเท่าไร ขอให้เข้าใจว่าความมุ่งหมายเดิมยังคงอยู่ วิชาการต่าง ๆ สาขานั้นมีความสัมพันธ์เกี่ยวเนื่องถึงกัน อย่างแนบแน่น และต่างสนับสนุนส่งเสริมกันอย่างทั่วถึง แต่ละคนจะทำการงานด้านใด จะใช้วิชาการใดก็ตาม จึงสมควรและจำเป็นที่จะต้องตั้งใจและพยายามใช้วิชาการให้เป็นประโยชน์อุดหนุนประคับประคองกันและกัน เพื่อให้สำเร็จผลเลิศและบังเกิดประโยชน์อันสมบูรณ์ที่จะช่วยให้บรรลุจุดหมายตามที่มุ่งปรารถนา
       ขออวยพรให้ทุกคนประสบความสุขและความสำเร็จในชีวิต มีความก้าวหน้ารุ่งเรืองในตำแหน่งหน้าที่ครบถ้วนทุกประการดังประสงค์
”
17.07.1980

1981[แก้ไข]

“ ข้าพเจ้ามีความยินดี ที่ได้มาทำพิธีมอบปริญญาบัตรของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ในวันนี้ และมีความพอใจ ที่ได้ทราบรายงานว่ากิจการของมหาวิทยาลัยดำเนินก้าวหน้ามาด้วยดีทุก ๆ ด้าน

ขอแสดงความชื่นชมด้วย กับผู้ทรงคุณวุฒิและบัณฑิตทุกคน ที่ได้รับเกียรติและความสำเร็จในการศึกษา

การศึกษาวิทยาการทุกอย่าง ยิ่งศึกษาค้นคว้ามากขึ้นเท่าใด ก็ยิ่งจำเป็นต้องกระทำให้ละเอียดเฉพาะลงไปเท่านั้น และผู้ที่ได้ผ่านการศึกษาระดับนี้มาแล้ว ย่อมจะถือตัวว่าเป็นผู้เชี่ยวชาญเฉพาะวิชา จะไม่ก้าวก่ายกับวิชาที่มิได้อยู่ในขอบข่ายของตน แต่ในการใช้วิชาการปฏิบัติงานนั้น แม้เพียงงานเล็กน้อยอย่างหนึ่งอย่างใดแต่เพียงอย่างเดียว ก็จำเป็นต้องอาศัยหลักวิชาหลาย ๆ สาขา นำมาเป็นเครื่องช่วยปฏิบัติ จึงจะสำเร็จผลที่ดีได้ ผู้ทรงคุณวุฒิหรือนักวิชาการทุกคนจึงไม่ควรจะลืมว่า วิชาการทั้งปวงนั้นมีความสัมพันธ์เกี่ยวเนื่องถึงกัน และต่างส่งเสริมสนับสนุนซึ่งกันและกันอยู่ จะต้องนำมาใช้ประสมประสานกันให้ถูกต้องพอเหมาะพอดีอยู่เสมอ เพราะอาจพูดได้ว่าวิทยาการใด ๆ ก็ตาม จะใช้ให้เป็นประโยชน์แต่ลำพังอย่างเดียวมิได้ เป็นหน้าที่ของนักวิชาการที่จะต้องทำความเข้าใจให้ชัดแจ้งแน่นอนว่า นอกจากแต่ละคนจะต้องเชี่ยวชาญในวิชาเฉพาะของตนแล้ว ยังจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องเปิดตาเปิดใจให้กว้างขวางสว่างไสว เพื่อเรียนรู้ให้ทั่วถึง และเพื่อประสานกับนักวิชาการอื่น ๆ และคนอื่นๆ ให้ได้โดยสอดคล้องด้วย ประการสำคัญที่สุด ในเมื่อปฏิบัติงานอันใดกับผู้ใดแล้ว จะต้องพยายามร่วมกันพิจารณาปรึกษาทำความเข้าใจกันให้ได้ พร้อมกับระมัดระวังปฏิบัติการให้เกื้อกูลส่งเสริมกันโดยตลอด งานที่ทำจึงจะบรรลุผลเลิศและเกิดประโยชน์ที่สมบูรณ์ตามความมุ่งประสงค์ได้

ขออวยพรให้บัณฑิตใหม่ประสบความสุขความสำเร็จในชีวิต มีความก้าวหน้ารุ่งเรืองในหน้าที่การงาน และขอให้ทุก ๆ ท่านที่มาร่วมประชุมในพิธีนี้ มีความสุขสวัสดีจงทั่วกัน

”
15.07.1981

1984[แก้ไข]

“ ข้าพเจ้ามีความยินดี ที่ได้มาทำพิธีมอบปริญญาบัตรของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ในครั้งนี้ และที่ได้ทราบรายงานว่ากิจการของมหาวิทยาลัยดำเนินก้าวหน้ามาด้วยดีทุกด้าน ขอแสดงความชื่นชมกับผู้ทรงคุณวุฒิและบัณฑิตทุกคน ที่ได้รับเกียรติและความสำเร็จ

วิทยาการทุกสาขาทุกระดับมีความสำคัญมากสำหรับนำไปใช้ปฏิบัติงาน โบราณท่านเปรียบกับอาวุธอันคมกล้า ซึ่งมีคุณอนันต์ แต่ก็อาจมีโทษมหันต์ถ้านำไปใช้ไม่ถูกทาง บัณฑิตเป็นผู้ที่จะต้องใช้วิชาการปฏิบัติงานในระดับสำคัญต่อไป ควรจะได้ศึกษาเรื่องการใช้วิทยาการให้เข้าใจอย่างแจ่มแจ้งและแน่ชัด ว่าจะใช้วิทยาการให้เป็นคุณอย่างมีประสิทธิภาพได้อย่างไร คนที่จะใช้วิชาได้ดีนั้น ประการแรก จะต้องรู้วิชาเป็นอย่างดี คือรู้อย่างแจ่มแจ้ง ชำนิชำนาญ และทั่วถึงตลอดหมด ทั้งในหลักใหญ่ ทั้งในรายละเอียดรวมทั้งในส่วนที่จะต้องประสานกับวิชาอื่น ๆ เพื่อให้เกื้อกูลส่งเสริมกันและกันด้วย ประการที่สอง จะต้องรู้จักพิจารณาเลือกทำงานที่เป็นงานสร้างสรรค์ มิใช่งานมีผลข้างลบ หรือที่ปราศจากคุณค่า ปราศจากประโยชน์อันพึงประสงค์ ประการที่สาม ไม่ว่าจะทำงานฝ่ายใดสาขาใด จะต้องเรียนรู้ลักษณะงานให้ทราบอย่างถ่องแท้ โดยเฉพาะในจุดประสงค์ ขอบเขต และแนวทางที่จะปฏิบัติ ประการที่สี่ จะต้องมีความตั้งใจที่แน่วแน่ และมีความอุตสาหะ พรักพร้อมอยู่เสมอ ที่จะปฏิบัติงานนั้นให้จนสำเร็จประโยชน์ตามที่มุ่งหมาย เมื่อบุคคลมีหลักการประกอบพร้อมกันครบทั้ง 4 ประการดังนี้แล้ว จึงจะแน่ใจได้ว่าจะสามารถใช้วิทยาการได้อย่างถูกต้อง พอเหมาะพอดีกับเป้าหมายที่ต้องการ และจะสามารถทำให้งานที่ปฏิบัติบรรลุผลสมบูรณ์บริบูรณ์พร้อมทุกส่วนได้ จึงใคร่ขอให้ท่านทั้งหลายผู้มีวิชาความรู้พร้อมอยู่ ได้พยายามเรียนรู้หลักการใช้วิทยาการตามที่กล่าวแล้วให้ละเอียดรอบคอบเพื่อจักได้สามารถปฏิบัติภาระหน้าที่ในการสร้างความสำเร็จและความเจริญวัฒนา ให้แก่ตนเองแก่บ้านเมืองอย่างแท้จริงได้ต่อไป ขออวยพรให้บัณฑิตใหม่ประสบความสำเร็จในชีวิต มีความก้าวหน้ารุ่งเรืองในหน้าที่การงาน และขอให้ทุกท่านที่มาประชุมพร้อมกันในพิธีนี้ มีความเจริญสวัสดีจงทั่วกัน

”
07.08.1984
“ ข้าพเจ้ามีความยินดี ที่ได้มาทำพิธีมอบปริญญาบัตรของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์เป็นวาระที่สองในวันนี้ ขอแสดงความชื่นชมกับผู้ทรงคุณวุฒิและบรรดาบัณฑิตที่ได้รับเกียรติและความสำเร็จในการศึกษา

เมื่อวันวาน ข้าพเจ้าได้พูดกับบัณฑิตในที่ประชุมนี้เป็นใจความว่า วิทยาการต่าง ๆ นั้นมีคุณอนันต์สำหรับนำไปใช้ปฏิบัติงาน แต่ก็อาจมีโทษมหันต์เมื่อนำไปใช้ไม่ถูกทาง ผู้มีความรู้สูงจึงจำเป็นต้องมีหลักการที่ถูกต้อง ในการใช้วิชาการปฏิบัติงานให้เกิดประโยชน์อันได้แก่ ต้องเรียนรู้วิชาการให้แจ่มแจ้งแน่นอนและชำนิชำนาญ ต้องรู้จักพิจารณาเลือกทำงานที่เป็นงานสร้างสรรค์ ต้องเรียนรู้และเข้าใจงานที่จะทำให้ทราบตลอดทั้งกระบวนการและต้องมีความตั้งใจที่แน่วแน่และมีความอุตสาหะพรักพร้อมที่จะทำงานให้จนสำเร็จ วันนี้ จะพูดเสริมกับท่านทั้งหลายว่า งานทั้งหลายที่ท่านจะออกไปปฏิบัตินั้น ไม่มีงานใดที่จะสำเร็จสมบูรณ์ได้ในตัวเอง หากแต่มีความเกี่ยวเนื่องเชื่อมโยงถึงงานอื่น ๆ และมีประโยชน์ประสานสอดคล้องกับงานอื่น ๆ อีกหลาย ๆ อย่าง ทั้งนี้เพราะงานทั้งปวงนั้นย่อมประกอบกันเป็นงานส่วนรวมของบ้านเมือง ซึ่งต้องเจริญพัฒนาไปพร้อม ๆ กัน ให้ทัดเทียมกัน ถ้างานส่วนหนึ่งส่วนใดหยุดชะงัก ก็จะพาให้รวนเรล่าช้าไปทั้งกระบวน ดังนี้เมื่อท่านจะออกไปปฏิบัติงาน ควรจะได้เตรียมตัวเตรียมใจให้พร้อม ในอันที่จะทำงานของตนให้ประสานกับงานอื่น และประสานกับฝ่ายอื่นบุคคลอื่น จะปฏิบัติตัวปฏิบัติงานอย่างคับแคบมิได้เป็นอันขาด ท่านจะต้องทำตัวทำใจให้กว้างขวาง หนักแน่น และเที่ยงตรง ยึดถือเหตุผลความถูกต้อง ความพอเหมาะพอควร และประโยชน์ส่วนรวมร่วมกันเป็นเป้าหมาย ต้องพยายามขจัดความเห็นแก่ตัว เห็นแก่ประโยชน์ส่วนน้อยให้ได้ อย่าปล่อยให้เข้ามาครอบงำความคิดจิตใจของตนเป็นอันขาด แล้วท่านจะสามารถปฏิบัติการงานทุกอย่างได้ด้วยความสะดวกสบาย และประสบความสำเร็จตามที่ปรารภปรารถนาได้ไม่ยากนัก ขออวยพรให้บัณฑิตใหม่ประสบแต่ความสุขความเจริญในชีวิตอนาคต มีความเจริญก้าวหน้ารุ่งเรืองในหน้าที่การงานอื่น ๆ ขึ้นไป

”
08.08.1984

1985[แก้ไข]

“ ข้าพเจ้ามีความยินดีที่ได้มาทำพิธีมอบปริญญาบัตรของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ในวาระนี้ และที่ได้ทราบรายงานว่ากิจการของมหาวิทยาลัยดำเนินก้าวหน้ามาด้วยดีทุกด้าน ขอแสดงความชื่นชมกับผู้ทรงคุณวุฒิและบัณฑิตทุกคน ที่ได้รับเกียรติและความสำเร็จในการศึกษา

บัดนี้ท่านทั้งหลายต่างก็ศึกษาสำเร็จ มีความรู้ในวิทยาการระดับสูงหลายสาขาวิชาการทั้งปวงนั้นประกอบด้วยหลักความจริง ถือได้ว่าเป็นของดีในตัวเอง แต่เมื่อนำมาใช้อาจให้ผลในทางสร้างสรรค์ก็ได้ หรือให้ผลในทางเสื่อมก็ได้ นำนองเดียวกับยารักษาโรคโดยมาก ซึ่งถ้าใช้ถูก ก็รักษาโรคหาย ถ้าใช้ผิดก็เป็นอันตรายได้ต่าง ๆ จึงต้องเรียกว่ายาอันตราย เพื่อเตือนผู้ใช้ให้ใช้อย่างระมัดระวัง การใช้วิชาการก็เช่นกันจักต้องศึกษาถึงผลที่จะเกิดตามมาอย่างละเอียดรอบคอบและทั่วถึง ว่าจะเป็นประโยชน์เกื้อกูลงานที่ทำอย่างไรเพียงใด หรือเป็นโทษบั่นทอนในส่วนใดแง่ใดบ้าง แล้วจึงพิจารณาหยิบยกส่วนที่อำนวยผลดีมาใช้ให้สอดคล้องพอเหมาะพอดีแก่งาน และข้อนี้คงถือได้ว่าเป็นความสามารถในการใช้วิชาการ ยังมีปัจจัยสำคัญอีกข้อหนึ่งที่จำเป็นต้องอาศัยเป็นหลัก ได้แก่เจตนาที่ดี ที่บริสุทธิ์ คือผู้ใช้วิชาจะต้องตั้งใจปรารถนาใช้วิชาให้เกิดประโยชน์สร้างสรรค์อย่างจริงใจ ทั้งมีคุณความดีเป็นพื้นฐานแห่งการกระทำความประพฤติทุก ๆ อย่าง เนื่องจากได้ฝึกอบรมความคิดจิตใจของตนมาเป็นอย่างดี ให้หนักแน่นมั่นคงในความดี ให้มีความเที่ยงตรงเป็นกลางห่างจากอคติ ให้รู้จักคิดพิจารณาด้วยเหตุผลและความถูกต้องเป็นธรรม จนมีปัญญาสามารถรับรู้เรื่องราวและปัญหาต่าง ๆ ได้โดยกระจ่างแจ่มชัด และสามารถที่จะนำวิชาการมาใช้อย่างถูกต้องเหมาะสม ให้สำเร็จประโยชน์อันพึงประสงค์ได้ ในโอกาสสำคัญที่จะออกไปเริ่มต้นงานนี้ จึงใคร่ขอให้ท่านทั้งหลายจดจำนำคำที่กล่าว ไปศึกษาพิจารณาเป็นแนวทางใช้วิทยาการของท่านต่อไป ขออวยพรให้บัณฑิตใหม่ประสบความสุขความสำเร็จในชีวิต มีความเจริญมั่นคงและรุ่งเรืองก้าวหน้าในหน้าที่การงานต่อไป ทั้งขอทุก ๆ ท่านที่มาประชุมพร้อมกันในพิธีนี้มีความผาสุกสวัสดีจงทั่วกัน

”
18.07.1985
“ ข้าพเจ้ามีความยินดี ที่ได้มาทำพิธีมอบปริญญาบัตรของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์อีกครั้งหนึ่งในวันนี้ ขอแสดงความชื่นชมกับบัณฑิตทุกคน ที่ได้รับเกียรติและความสำเร็จในการศึกษา

เมื่อวันวาน ข้าพเจ้าได้พูดกับบัณฑิตในที่ประชุมนี้ถึงการใช้วิชาการในการทำงานเป็นใจความว่า วิทยาการทั้งหลายนั้น เมื่อนำไปใช้ อาจมีผลในทางสร้างสรรค์หรือในทางเสื่อมก็ได้ จึงต้องใช้อย่างระมัดระวัง เพื่อที่จะให้เกิดประโยชน์สร้างสรรค์แต่เพียงทางเดียว นอกจากนั้น ยังได้กล่าวด้วยว่า การใช้วิชาการจะต้องอาศัยปัจจัยสำคัญสองประการเป็นหลัก ได้แก่ ความรู้ที่ถูกต้องทั่วถึง ประกอบด้วยความฉลาด สามารถในวิธีใช้วิชานั้น ๆ ประการหนึ่ง ความมีเจตนาบริสุทธิ์ ประกอบด้วยการกระทำความประพฤติที่สุจริตและถูกต้องของผู้ใช้อีกประการหนึ่ง วันนี้ จะพูดกับท่านถึงวิธีทำงานอย่างมีประสิทธิภาพต่อไป การทำงานให้สำเร็จผลแน่นอนและสมบูรณ์ตามเป้าหมายนั้น จะต้องใช้ความรู้ความสามารถพร้อมทั้งคุณสมบัติที่สำคัญ ๆ ในตัวบุคคลหลายประการ เช่น ความตั้งใจที่มั่นคง ความคิดสร้างสรรค์ ความอุตสาหะพยายาม ความรับผิดชอบ ความรอบคอบ ระมัดระวัง ตลอดจนความสุจริตเป็นธรรม นำมาปฏิบัติงานโดยพร้อมสรรพและโดยเต็มกำลัง อย่างสม่ำเสมอ การปฏิบัติดังนี้ย่อมจะรู้สึกว่ายาก ว่าหนัก แต่ก็จะเป็นไปเพียงในระยะต้น ๆ เมื่อได้พยายามปฏิบัติให้เคยชินจนเป็นปรกติแล้ว ก็จะเกิดความคล่องแคล่วชำนาญ ทำงานได้สะดวกคล่องตัวไม่รู้สึกว่าเป็นภาระหนักกายหนักใจประการใด งานที่เคยเห็นว่ายากหรือมากมาย ก็จะปฏิบัติได้โดยง่ายและรวดเร็วทุกอย่าง ทั้งได้รับผลสมบูรณ์ที่พึงประสงค์ด้วย แต่โดยทางตรงข้าม ถ้าปฏิบัติงานอย่างหย่อนยานตามสบาย ผลร้ายจะเกิดตามมา เพราะการประพฤติดังนั้นจะบั่นทอนความรู้ความสามารถทุกอย่างให้ลดถอยลงเป็นลำดับ รวมทั้งความคิดอ่านก็จะสั้นเสื่อมทรามลงด้วย งานที่ง่ายก็จะกลายเป็นยาก และที่ยากหน่อยก็จะทำไม่ไหว ลงท้ายจะทำไม่สำเร็จ ต้องเสียงานและเสียคนไปในที่สุด ดังนั้นจึงใคร่ขอให้แต่ละคนสังวรระวังให้มาก ในการที่จะออกไปปฏิบัติงานสร้างความสำเร็จและความเจริญมั่นคงของตนเองและบ้านเมืองต่อไป ขออวยพรให้บัณฑิตใหม่มีความเข้มแข็งสมบูรณ์พร้อมด้วยกำลังกายกำลังใจเพื่อสามารถทำการงานให้ประสบความสำเร็จและความรุ่งเรืองก้าวหน้าในชีวิต และขอทุก ๆ ท่านที่มาประชุมพร้อมกันในพิธีนี้ มีความผาสุกสวัสดีจงทั่วกัน

”
19.07.1985

1986[แก้ไข]

“ ข้าพเจ้ามีความยินดี ที่ได้มาทำพิธีมอบปริญญาบัตรของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์อีกวาระหนึ่ง และได้ทราบรายงานว่ากิจการของมหาวิทยาลัยดำเนินก้าวหน้ามาด้วยดีทุกด้าน ขอแสดงความชื่นชมกับผู้ทรงคุณวุฒิพร้อมทั้งบัณฑิตทุกคน ที่ได้รับเกียรติและความสำเร็จในการศึกษา

บัณฑิตทั้งหลายย่อมมีความหวังตั้งใจ ที่จะได้ออกไปทำการงานให้ประสบความสำเร็จ มีความเจริญก้าวหน้าในชีวิต มีข้อแนะนำบางประการที่ใคร่เสนอให้นำไปใช้ปฏิบัติเพื่อความสำเร็จของท่านดังนี้ประการแรก ต้องถือว่างานที่ทำทุกอย่างมีความสำคัญ และจำเป็นต้องกระทำให้เสร็จสมบูรณ์อย่างดีที่สุด ฉะนั้น แต่ละคนจึงต้องตั้งใจทำงานให้จริง ไม่จับจด ต้องมีความรับผิดชอบสูง ต้องมีความเข้มแข็งและความพากเพียรอย่างสม่ำเสมอ ทั้งในการปฏิบัติงานและติดตามประเมินผลงาน ประการที่สอง ต้องรู้จักปรับความรู้และหลักทฤษฎีให้เข้ากับงานที่ทำ เข้ากับสถานการณ์ และเข้ากับสภาวะที่เกี่ยวข้องแวดล้อม อย่างพอเหมาะพอดี ดังนั้นจึงต้องพยายามศึกษาหาความรู้และประสบการณ์ไว้ให้มาก พร้อมกับพยายามสร้างเสริมความคิดวิจารณญาณของตนให้มีกำลังเต็มที่ ด้วยการฝึกทำจิตใจให้มั่นคงเป็นกลาง และหนักแน่นด้วยเหตุผล เพื่อสามารถพิจารณาวินิจฉัยเรื่องราวและปัญหาต่าง ๆ ได้กระจ่างแจ่มแจ้งและถูกต้องคล่องตัว ประการที่สาม ต้องเข้าใจว่าการทำงานทุกอย่างต้องมีการเกี่ยวข้องประสานประโยชน์กับผู้อื่น ส่วนอื่น อย่างใกล้ชิดอยู่เสมอ จึงต้องรู้จักทำตัวทำใจให้กว้างให้เห็นความสำคัญของผู้อื่นและงานของผู้อื่น เท่ากับความสำคัญของตนเองและงานของตน และสำคัญที่สุดต้องเข้าใจให้ถูกว่า การประสานงานกันนั้น คือการไม่แบ่งฝ่ายแบ่งพวกกัน ไม่แย่งประโยชน์ ไม่แย่งความชอบกัน หากแต่ปรองดองกันทำงานด้วยความจริงใจ เห็นใจ และเข้าใจกัน โดยมุ่งหวังผลสำเร็จร่วมกันเป็นสำคัญกว่าสิ่งอื่น ถ้าท่านจะพยายามปฏิบัติตัวปฏิบัติงานให้ได้ตามที่กล่าวนี้ ก็น่าจะประสบความสำเร็จและความเจริญก้าวหน้าได้ไม่ยากนัก ขออวยพรให้บัณฑิตใหม่ประสบความสุขความสวัสดีในชีวิต และมีความเจริญรุ่งโรจน์ในหน้าที่การงานสมตามปณิธานปรารถนาทุก ๆ สิ่ง

”
23.07.1986

1987[แก้ไข]

“ ข้าพเจ้ามีความยินดี ที่ได้มาทำพิธีมอบปริญญาบัตรของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ในวันนี้ และมีความพอใจ ที่ได้ทราบรายงานว่ากิจการของมหาวิทยาลัยดำเนินก้าวหน้ามาด้วยดีทุก ๆ ด้านดำเนินก้าวหน้ามาด้วยดีอย่างน่าพอใจ ขอแสดงความชื่นชมกับผู้ทรงคุณวุฒิและบัณฑิตทุกคน ที่ได้รับเกียรติและความสำเร็จ ขอขอบใจมหาวิทยาลัย ที่มอบปริญญาศิลป-ศาสตรดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขาดนตรีแก่ข้าพเจ้า

บัณฑิตทั้งหลายสำเร็จการศึกษา ได้รับปริญญาเครื่องแสดงวิทยฐานะความสามารถแล้ว กำลังก้าวออกไปสู่ชีวิตการงาน อยากจะให้คิดเห็นและเข้าใจกันให้ชัดว่าเมื่อกำลังเรียนอยู่นั้น ทุกคนมีวิชาการเป็นที่หมาย แต่ต่อไปนี้ จะมีงานกับผลสำเร็จของงานเป็นจุดประสงค์ ส่วนวิชาการทั้งหลายถือว่าเป็นปัจจัยหรืออุปกรณ์ที่สร้างสมไว้สำหรับใช้ปฏิบัติงาน จึงใคร่ขอให้แต่ละคนตั้งใจลงที่สถานะปัจจุบันของตน ที่จะต้องพยายามนำเอาวิชาการพร้อมทั้งความสามารถที่มีอยู่ ขึ้นมาใช้ปฏิบัติงานให้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ในเรื่องนี้มีข้อปฏิบัติที่ควรพิจารณาอยู่สามข้อ ข้อแรก เมื่อจะใช้วิชาการจำเป็นต้องเลือกสรรเฉพาะแต่ส่วนที่ถูกต้องตรงกับงานที่ทำ มิใช่นำมาใช้พร้อมกันทั้งหมด หรือนำมาใช้ด้วยอาการที่เรียกว่าเถรตรง เพราะการทำงานดังนั้นจะทำให้ความคิดเกิดสับสน ตึงเครียด และลังเลสงสัย จนทำงานไม่ได้ หรือทำได้ไม่สำเร็จ เนื่องจากตกเป็นทาสของวิชา ข้อสอง เพื่อให้แน่ใจว่าควรจะนำวิชาการส่วนใดมาใช้กับงานใด อย่างไร จำเป็นอย่างยิ่งที่จะหยุดคิดพิจารณาก่อนทุกครั้ง ให้จนแน่ใจว่างานนั้น ๆ มีเป้าหมาย ขอบเขต และลักษณะพื้นฐานเป็นอย่างไร ก็จะช่วยให้มองเห็นและตัดสินใจได้ ว่าควรจะเลือกสรรวิชาส่วนไหนบ้างมาใช้เป็นปัจจัยปฏิบัติ ข้อที่สำคัญที่สุดจะต้องพยายามและระมัดระวังใช้วิชาการที่เลือกสรรมาแล้วนั้น ให้พอเหมาะพอดี ด้วยเหตุผลไหวพริบ ด้วยความเฉลียวฉลาดอะลุ้มอล่วยเพื่อให้งานดำเนินไปได้อย่างราบรื่น คล่องตัว และบรรลุผลที่สมบูรณ์ทันการณ์ทันเวลา จึงขอให้ท่านทั้งหลายผู้มีวิชาความรู้พร้อมอยู่ ตั้งใจปฏิบัติงานปฏิบัติหน้าที่ของท่านตามแนวทางที่กล่าว เพื่อจักได้สามารถใช้พลังความรู้และความคิด สร้างสรรค์ความเจริญวัฒนาให้แก่บ้านเมืองโดยส่วนรวมได้สำเร็จตามปรารถนา ขออวยพรให้บัณฑิตใหม่มีความสมบูรณ์พร้อมด้วยกำลังกายกำลังใจ ด้วยปัญญาความฉลาดคิดพิจารณา และด้วยความเพียรพยายามอันไม่ขาดสาย ทั้งมีความรุ่งเรืองสวัสดีในการงานและในการดำรงชีวิตตลอดไป

”
23.07.1987

1988[แก้ไข]

“ ข้าพเจ้ามีความยินดี ที่ได้มาทำพิธีมอบปริญญาบัตรของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ในโอกาสนี้ และได้ทราบรายงานว่ามหาวิทยาลัยประสบผลสำเร็จอันน่าพอใจ ในการปรับปรุงและขยายงานต่าง ๆ ทั้งด้านบริหารทั้งด้านวิชาการ ขอแสดงความชื่นชมกับบัณฑิตทุกระดับทุกสาขา ที่ได้รับเกียรติและความสำเร็จ

บัณฑิตผู้ได้ผ่านการศึกษาระดับมหาวิทยาลัยแล้ว ย่อมมุ่งหวังจะใช้วิชาความรู้ของตนประกอบการงานสร้างความเจริญและความสำเร็จในชีวิต การจะสร้างความสำเร็จได้มากน้อยเพียงใดนั้น เห็นว่าน่าจะขึ้นอยู่กับความรู้ ความสามารถ และคุณสมบัติอื่น ๆ อีกหลายอย่างในแต่ละบุคคลเป็นสำคัญ ผู้ที่จะสร้างความสำเร็จในการงานและชีวิตได้แน่นอนนั้น ควรมีคุณสมบัติประกอบพร้อมกันอย่างน้อย ๕ ประการ ประการแรก ควรจะต้องมีความสุจริต ความมีใจจริง ความตั้งใจจริง ความอุตสาหะอดทน และความเมตตาเสียสละเป็นพื้นฐานด้านจิตใจ ประการที่สอง ควรจะต้องมีวิชาความรู้ที่ถูกต้อง แม่นยำ ชำนาญพร้อมทั้งมีฝีมือหรือความสามารถในเชิงปฏิบัติเป็นเครื่องมือสำหรับประกอบการ ประการที่สาม ควรจะต้องมีสติ ความยั้งคิด และวิจารณญาณอันถี่ถ้วนรอบคอบ เป็นเครื่องควบคุมกำกับให้ดำเนินงานไปได้โดยถูกต้องเที่ยงตรงตามทิศทาง ประการที่สี่ จะต้องมีความรอบรู้มีความสามารถประสานงานและประสานประโยชน์กับผู้อื่นอย่างกว้างขวาง เป็นเครื่องส่งเสริมให้ทำงานได้คล่องตัว และก้าวหน้า และประการที่ห้า ซึ่งสำคัญที่สุด จะต้องมีความฉลาดรู้ในเหตุในผล ในความผิดถูกชั่วดี ในความพอเหมาะพอสม เป็นเครื่องตัดสินและสั่งการปฏิบัติงานทั้งมวลให้เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ จึงใคร่ขอให้ท่านทั้งหลายพยายามทำความเข้าใจในคุณสมบัติดังกล่าวให้เห็นชัด แล้วพยายามฝึกฝนให้เพิ่มพูนบริบูรณ์ขึ้นในตนเอง พร้อมกับนำมาประกอบส่งเสริมกันให้ครบทุกประการ เชื่อว่าจะช่วยให้ประสบความสำเร็จในชีวิตได้สมประสงค์ ขออวยพรให้บัณฑิตใหม่มีกำลังกาย กำลังใจ และกำลังปัญญา ที่จะปฏิบัติหน้าที่การงานทุกอย่างอย่างมีประสิทธิภาพ เพื่อความสุขความเจริญมั่นคงในชีวิตและขอให้ทุก ๆ ท่านที่มาชุมนุมพร้อมกันในพิธีนี้ มีความผาสุกสวัสดีโดยทั่วกัน

”
06.07.1988

1989[แก้ไข]

“ ข้าพเจ้ามีความยินดี ที่ได้มาทำพิธีมอบปริญญาบัตรของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์อีกครั้งหนึ่ง และได้ทราบรายงานว่ากิจการทุกด้านของมหาวิทยาลัยดำเนินก้าวหน้ามาด้วยความเจริญมั่นคง ขอแสดงความชื่นชมกับผู้ทรงคุณวุฒิและบัณฑิตทุกคนที่ได้รับเกียรติและความสำเร็จในการศึกษา

วิชาการต่าง ๆ ที่ท่านทั้งหลายได้ศึกษาสำเร็จมา เป็นสิ่งที่มีคุณค่า สามารถนำไปใช้ปฏิบัติงานสร้างสรรค์ความเจริญทั้งปวงได้เป็นอย่างดี ในการสร้างสรรค์ความเจริญนั้น นอกจากจะต้องอาศัยวิทยาการที่ดีแล้ว บุคคลยังจำเป็นต้องอาศัยปัจจัยอื่น ๆ เกื้อหนุนด้วยอีกหลายอย่าง อย่างหนึ่งจะต้องอาศัยความเป็นคนดี คือ ความเป็นคนที่สะอาดสุจริตในการกระทำและความคิด ทั้งมีปัญญา ความฉลาดรู้ ในเหตุในผลในความเจริญความเสื่อม อีกอย่างหนึ่ง จะต้องอาศัยความขยันหมั่นปฏิบัติด้วยความเอาใจใส่ ความเพ่งพินิจ และความละเอียดรอบคอบ ไม่ประกอบกิจการงานโดยประมาทหละหลวม ประการสำคัญจะต้องอาศัยการปฏิบัติที่ถูกต้องและพอเหมาะพอดีในงานทั้งปวง เพราะงานทุกอย่างย่อมมีแนวทาง ขั้นตอน และกระบวนการที่แน่นอนสำหรับปฏิบัติอยู่ ผู้ปฏิบัติจำเป็นจะต้องเพ่งพิจารณาให้เห็นและปฏิบัติให้ถูกให้ตรง ให้พอเหมาะ จึงจะทำให้งานสำเร็จผลสมบูรณ์ได้ ถ้าปฏิบัติไม่ตรงไม่พอเหมาะก็ยากที่งานจะบรรลุถึงเป้าหมาย ซ้ำร้ายอาจก่อให้เกิดผลเสียหายได้ เช่น ถ้าทำเรื่องธรรมดาให้เป็นเรื่องใหญ่ เรื่องยากเกินกว่าเหตุ ก็จะเกิดความสลับซับซ้อน และปัญหาเป็นเหตุให้งานที่ทำยืดเยื้อ ล่าช้า และเสียผล เปลืองแรง เปลืองเวลา เปลืองงบประมาณไป ไม่คุ้มค่า ปัจจัยเกื้อกูลความเจริญก้าวหน้าที่กล่าวแล้วนี้ จะเกิดขึ้นในตัวบัณฑิตได้ทางเดียว โดยการศึกษาปฏิบัติและฝึกหัดอบรมตนเองด้วยตนเอง จึงขอฝากให้แต่ละคน และทุกคนตั้งใจพยายามทำตัว ทำงาน และใช้วิชาความรู้อย่างฉลาดมีหลักเกณฑ์ อย่าปล่อยตัวปล่อยใจให้ประมาทบกพร่อง ความเจริญวัฒนาที่ต่างคนปรารภปรารถนาก็จะบังเกิดขึ้น ให้ได้ชื่นชมสมประสงค์ ขออวยพรให้บัณฑิตใหม่เข้มแข็งสมบูรณ์ด้วยกำลังกายใจ และความคิดวิทยาการเพื่อสามารถปฏิบัติหน้าที่ทุกอย่างได้อย่างมีประสิทธิภาพ ทั้งให้ประสบความสำเร็จ ความเจริญ และความสุขสวัสดีทุกประการในชีวิต

”
20.07.1989

1990[แก้ไข]

“ ข้าพเจ้ามีความยินดี ที่ได้มาทำพิธีมอบปริญญาบัตรของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และได้ทราบรายงานว่ากิจการของมหาวิทยาลัยทุกด้านดำเนินก้าวหน้ามาด้วยดีอย่างน่าพอใจ ขอแสดงความชื่นชมกับผู้ทรงคุณวุฒิและบัณฑิตทุกคนที่ได้รับเกียรติ และความสำเร็จ ขอขอบใจมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ที่มอบปริญญาวิทยาศาสตรดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขาเศรษฐศาสตร์ทรัพยากรธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อม แก่ข้าพเจ้าเมื่อสำเร็จการศึกษาแล้ว บัณฑิตส่วนใหญ่คงจะได้ทำงานที่ต้องใช้วิชาการเป็นหลักตลอดไป ตัวท่านกับวิชาการจึงแยกจากกันไม่ได้ หมายความว่าแต่ละคนจะต้องติดตามศึกษาวิทยาการที่พัฒนาก้าวหน้าอยู่เสมออย่างใกล้ชิด ทางที่ดีที่สุด ในการศึกษาเพิ่มเติม ก็คือตั้งกฏหรือวินัยให้แก่ตนเอง ว่าจะต้องปฏิบัติอย่างสม่ำเสมอเป็นกิจวัตรจนเคยชินเป็นนิสัย เพื่อให้รู้สึกว่าการศึกษานั้นมิได้เป็นภาระ หากแต่เป็นสิ่งที่น่าสนใจ กระทำได้สะดวกสบาย ด้วยความสนุกเพลิดเพลินและพึงพอใจ การศึกษาที่ปฏิบัติได้อย่างถูกต้องครบถ้วน จะส่งเสริมให้ภูมิรู้และความสามารถสูงขึ้น ให้ความคิดอ่านกว้างขวาง ลึกซึ้ง ซึ่งจะใช้เป็นเครื่องตัดสินแก้ไขปัญหาต่าง ๆ ได้ ไม่จนปัญญา ทั้งสามารถเข้าใจตนเอง เข้าใจผู้อื่นได้ชัดเจน ทำให้ร่วมงานประสานประโยชน์กับทุกคนทุกฝ่ายได้อย่างราบรื่น อีกประการหนึ่งในการปฏิบัติงานนั้นมีสิ่งสำคัญที่จะต้องกระทำอย่างสม่ำเสมออยู่อย่างหนึ่ง คือการพิจารณาวินิจฉัยเรื่องราว ปัญหา ตลอดจนบุคคลต่าง ๆ ที่เข้ามาเกี่ยวข้องด้วย การพิจารณาจำเป็นต้องกระทำอย่างละเอียดรอบคอบทุกแง่มุม ด้วยหลักวิชาและความรอบรู้ที่ถูกต้อง ด้วยเหตุผลที่ครบถ้วนและหนักแน่น และสำคัญที่สุดด้วยความคิดจิตใจที่สุจริตตั้งมั่น เป็นกลาง ไม่ถูกอคติเหนี่ยวนำ จึงจะช่วยให้เข้าใจปัญหาทุกด้าน และบุคคลทุกคนได้กระจ่างแจ่มแจ้งทั้งในแง่ดีแง่เสีย และสามารถนำข้อมูลตามที่เป็นจริงมาเทียบเคียงและวินิจฉัยการปฏิบัติทุกสิ่งได้โดยไม่ผิดพลาด บัณฑิตผู้ปรารถนาความเจริญมั่นคงในชีวิต และการงานจึงควรจักได้พยายามศึกษาเพิ่มพูนความรู้ และฝึกอบรมความคิดพิจารณาให้สมบูรณ์บริบูรณ์ ตามที่กล่าวแล้วทั้งสองประการ

ขออวยพรให้ทุกคนมีความสุข ความสำเร็จ ความรุ่งเรืองในชีวิตสมความปรารถนา และขอให้ทุกท่านที่มาประชุมพร้อมกันในพิธีนี้ มีความเจริญสวัสดีทุกเมื่อจงทั่วกัน

”
26.07.1990

1991[แก้ไข]

“ ข้าพเจ้ามีความยินดี ที่ได้มาทำพิธีมอบปริญญาบัตรของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และได้ทราบรายงานว่ามหาวิทยาลัยสามารถบริหารงานทุกด้าน ให้พัฒนาก้าวหน้ามาด้วยความมั่นคง ขอแสดงความชื่นชมกับผู้ทรงคุณวุฒิและบัณฑิตทุกคนที่ได้รับเกียรติและความสำเร็จ

บัณฑิตทั้งหลายได้ฟังรายงานกิจการของมหาวิทยาลัยแล้ว คงจะทราบชัดว่า มหาวิทยาลัยนั้นมีภาระอันสำคัญอยู่ ที่จะต้องทบทวนวิเคราะห์นโยบายและวิธีการดำเนินงานอยู่ตลอดเวลา เพื่อให้สามารถแก้ไขปรับปรุงให้พัฒนาก้าวหน้า และอำนวยประโยชน์แก่มหาวิทยาลัยเอง แก่นิสิตนักศึกษา แก่ท้องถิ่น ตลอดจนประเทศชาติโดยส่วนรวม ได้ยิ่ง ๆ ขึ้น บัณฑิตแต่ละคนก็เช่นกัน ชอบที่จะถือเป็นวินัยและหน้าที่สำคัญประจำตัวที่จะต้องเอาใจใส่สำรวจและปรับปรุงตนเองอยู่เป็นนิตย์ เพื่อให้มีความรู้ ความสามารถ และความคิดอ่านที่สมบูรณ์ ทันการณ์ทันสมัย ทั้งต้องระมัดระวังตั้งใจที่จะใช้วิชาและความคิดนั้นอย่างรอบคอบ ทางที่ดี ไม่ว่าบัณฑิตจะประกอบกิจการงานสิ่งใดอยู่ ณ ที่ใด อันดับแรกควรตั้งเจตนาของตนไว้ให้มั่นคง ที่จะอบรมบำรุงกำลังกายกำลังใจให้เข้มแข็ง ไว้เป็นพลังและพื้นฐานอันหนักแน่นสำหรับการปฏิบัติบริหารงาน อันดับต่อไป ควรพยายามใช้หลักวิชา ความสุจริต และความฉลาดรอบคอบ เป็นเครื่องพิจารณาวินิจฉัยปัญหาและกรณีต่าง ๆ เพื่อให้งานทุกสิ่ง ทุกส่วนสำเร็จลุล่วงได้อย่างถูกต้องและเหมาะสม ข้อสำคัญ เมื่อทำงานร่วมกัน ควรพยายามนำความรู้ความคิดของแต่ละคนที่มีอยู่มาเชื่อมโยงประสานกันให้สอดคล้องและพร้อมเพรียง แล้วนำออกปฏิบัติด้วยเหตุผลและวิจารณญาณ ให้บรรลุผลที่สมบูรณ์แท้จริง ทั้งในการแก้ไขจุดบกพร่อง และการส่งเสริมจุดเด่นให้ยิ่งดีเด่นขึ้น ถ้าผู้ที่มีความรู้ดีมีความสามารถสูง คิดเห็นและปฏิบัติได้ดังที่กล่าวนี้กันทั่วหน้า เชื่อว่าปัญหาและความขัดข้องต่าง ๆ ในบ้านเมืองจะค่อยคลี่คลายไป ทุกสิ่งทุกอย่างจะดีขึ้นเป็นลำดับ ประเทศชาติก็จะเจริญมั่นคงต่อไปได้โดยสวัสดีขออวยพรให้บัณฑิตที่ได้รับปริญญาในวันนี้ ประสบความสุข ความสำเร็จและความรุ่งเรืองก้าวหน้าในการงานที่จะปฏิบัติต่อไป

”
18.07.1991

1992[แก้ไข]

“ ข้าพเจ้ามีความยินดี ที่ได้มาทำพิธีมอบปริญญาบัตรของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์อีกวาระหนึ่ง และได้ทราบรายงานว่ากิจการทุกด้านของมหาวิทยาลัยดำเนินก้าวหน้ามาอย่างน่าพอใจ ขอแสดงความชื่นชมกับผู้ทรงคุณวุฒิและบัณฑิตทุกคนที่ได้รับเกียรติและความสำเร็จในการศึกษา

วิชาการต่างสาขาที่บัณฑิตศึกษาจากมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์นี้ เป็นสิ่งที่มีคุณค่าสำคัญมาก ด้วยจะเป็นปัจจัยพื้นฐานสำหรับนำไปใช้ปฏิบัติงานต่าง ๆ ซึ่งจะเกื้อกูลให้บ้านเมืองเจริญวัฒนายิ่งขึ้นไป แต่ความเจริญนั้นที่จะเกิดขึ้นได้ จำต้องอาศัยปัจจัยอื่น ๆ ประกอบกันอีกหลายอย่าง นอกจากวิทยาการที่ดีแล้ว อย่างหนึ่งจะต้องอาศัยความถูกต้องเที่ยงตรงและความสะอาดสุจริต ซึ่งต้องเป็นไปพร้อม ทั้งในความคิดและการกระทำ อย่างหนึ่ง จะต้องอาศัยความมีปัญญา คือความฉลาดรู้ทั่ว รู้จริงในเหตุในผลและในความเจริญความเสื่อม อีกอย่างหนึ่ง จะต้องอาศัยความขยันหมั่นปฏิบัติด้วยความเอาใจใส่และความเพ่งพินิจ ไม่ประกอบกิจการงานด้วยความประมาทหละหลวม และโดยประการสำคัญ จะต้องอาศัยความเสร็จสมบูรณ์ ความพอเหมาะพอดีในการปฏิบัติงานทั้งปวงด้วย เช่น เมื่อทำงานใหญ่ ๆ ซึ่งประกอบด้วยส่วนย่อยหลาย ๆ ส่วน หรือมีขั้นตอนปฏิบัติหลายขั้นตอน จะต้องถือว่างานทุกขั้นทุกส่วนมีความสำคัญ และต้องพยายามกระทำงานแต่ละส่วนแต่ละขั้นตอนนั้นให้เสร็จสมบูรณ์ พอเหมาะพอดีเสมอกัน ไม่ละเว้นหรือไม่เน้นหนักในส่วนหนึ่งส่วนใดให้เกินพอดีไป งานที่ทำจึงจะสำเร็จผลสมบูรณ์แท้จริงโดยไม่มีจุดบกพร่อ ปัจจัยที่กล่าวแล้วนี้ ย่อมประกอบพร้อมขึ้นได้ในตัวบัณฑิต ด้วยการศึกษาและฝึกฝนอบรมตนเองด้วยตนเองโดยสม่ำเสมอ จึงเป็นหน้าที่ของแต่ละคนที่จะต้องตั้งใจพยายามฝึกตนให้ดี อย่าให้มีข้อบกพร่อง ความเจริญก้าวหน้าที่ทุกคนปรารภปรารถนา ก็จะบังเกิดขึ้นให้ได้ชื่นชมสมเจตนา ขออวยพรให้บัณฑิตใหม่เป็นผู้เข้มแข็งสมบูรณ์ด้วยกำลังกาย กำลังใจ และกำลังปัญญา สามารถปฏิบัติหน้าที่การงานให้สัมฤทธิผลได้อย่างมีประสิทธิภาพ เพื่อจักนำพาให้ประสบความสำเร็จและความเจริญทุก ๆ ประการในชีวิต

”
16.07.1992

1993[แก้ไข]

“ ข้าพเจ้ามีความยินดี ที่ได้มาทำพิธีมอบปริญญาบัตรของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ในวันนี้ และได้ทราบว่ามหาวิทยาลัยดำเนินกิจการทุก ๆ ด้านให้เจริญก้าวหน้ามาได้ไม่หยุดยั้ง ขอแสดงความชื่นชมกับผู้ทรงคุณวุฒิและบัณฑิต ผู้ได้รับเกียรติและความสำเร็จในการศึกษาทุกคน

ตามรายงานของนายกสภามหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์มีหลักสูตรและโครงการวิจัยในภาควิชาต่าง ๆ เป็นอันมาก แสดงว่าผู้ที่สำเร็จหลักสูตรการศึกษาของมหาวิทยาลัยโดยสมบูรณ์ จะต้องเป็นผู้มีความรู้ความสามารถดีพอ ทั้งทางด้านวิชาการและทางด้านการปฏิบัติ พร้อมและเหมาะที่จะออกไปปฏิบัติงานในแนวทางของแต่ละคน อย่างไรก็ตาม บัณฑิตทั้งหลายก็ไม่ควรจะลืมว่า การออกไปทำงานในหน่วยงานต่าง ๆ นั้น ต่างกับการศึกษาในมหาวิทยาลัย ประการสำคัญก็คือแต่ละคนจะต้องลงมือทำงานเอง ด้วยความรู้ความสามารถของตน โดยไม่มีครูบาอาจารย์คอยติดตามไปเป็นที่ปรึกษาช่วยเหลือ นอกจากนั้นยังจะต้องสัมพันธ์ร่วมมือกับผู้อื่นฝ่ายอื่นให้ประสานสอดคล้องกันด้วย จึงเกิดความจำเป็นอย่างยิ่งขึ้น ที่จะต้องศึกษาค้นคว้าหาความรู้และประสบการณ์เพิ่มเติมให้แก่ตน ด้วยความกระตือรือร้นขวนขวายอยู่ตลอดเวลา รวมทั้งต้องรู้จักสมาคมผูกมิตรกับผู้ร่วมงาน ตลอดถึงบุคคลทั่วไปอย่างกว้างขวาง จึงจะช่วยให้ทำงานได้สะดวกราบรื่นและสามารถนำเอาวิชารความรู้ออกใช้ปฏิบัติงานได้เต็มที่ ให้สำเร็จผลดีตามที่มุ่งประสงค์ ขอให้แต่ละคนตั้งใจพยายามค้นคว้าศึกษาและฝึกฝนปฏิบัติตน ให้มีความรู้ความสามารถเพิ่มพูนยิ่ง ๆ ขึ้น ทั้งทางลึก คือทางด้านวิชาการ และทางกว้าง คือ ทางด้านประสบการณ์ และมนุษยสัมพันธ์ เพื่อจักได้บรรลุถึงความสำเร็จในการทำงาน ตลอดจนการสร้างชื่อเสียงเกียรติคุณและความเจริญมั่นคงถ้วนทุกสิ่งตามความมุ่งหมาย ขออวยพรให้บัณฑิตใหม่และทุกท่านมีมาประชุมพร้อมกันในพิธีนี้ ประสบแต่ความผาสุกและความเจริญสวัสดีจงทุกเมื่อทั่วกัน

”
15.07.1993
“ ข้าพเจ้ามีความยินดี ที่ได้มาทำพิธีมอบปริญญาบัตรของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ในวาระนี้ และที่ได้ทราบรายงานของอธิการบดีว่า กิจการทุก ๆ ด้านของมหาวิทยาลัยดำเนินก้าวหน้ามาเป็นอย่างดี ขอขอบใจที่สภามหาวิทยาลัยมอบปริญญากิตติมศักดิ์ทางเศรษฐศาสตร์สหกรณ์แก่ข้าพเจ้าอีกปริญญาหนึ่ง และขอแสดงความชื่นชมกับผู้ทรงคุณวุฒิ พร้อมทั้งบัณฑิตทุกคน ที่ได้รับเกียรติและความสำเร็จในการศึกษา

บัดนี้ ท่านทั้งหลายได้รับความสำเร็จอย่างสำคัญในชีวิตมาขั้นหนึ่งแล้ว ย่อมมุ่งหมายความสำเร็จที่สูงขึ้นต่อไป คือความเจริญมั่นคงและความรุ่งเรืองก้าวหน้าในฐานะและหน้าที่การงาน ความสำเร็จดังนี้ย่อมเป็นที่พึ่งปรารภปรารถนาอย่างยิ่งของคนทุกคน แต่ก็มิใช่สิ่งที่ทุกคน แม้เป็นผู้มีความรู้สูง จะได้มาโดยง่าย ทั้งนี้เพราะในการสร้างอนาคตที่มั่นคงรุ่งโรจน์นั้น นอกจากวิชาความรู้ที่เจนจัดแล้ว บุคคลยังจำเป็นต้องอาศัยคุณสมบัติและความสามารถพิเศษอีกหลายด้าน เป็นเครื่องอุดหนุนและส่งเสริมความรู้ของตนด้วย ข้อแรก จะต้องเป็นคนที่ทำตัวทำงานอย่างมีหลักการ มีระเบียบ มีเหตุผลที่ถูกต้อง เป็นประโยชน์ เป็นธรรม ข้อสอง ต้องมีความเพียรพยายามอย่างสม่ำเสมอ ทั้งในการทำงานและการทำความดี แม้จะมีความเหนื่อยยากหรือมีอุปสรรคขัดขวางมากมายเพียงใด ก็ไม่ย่อท้อถอยหลัง ข้อสาม ต้องเอาใจใส่ศึกษาค้นคว้าหาวิชาและความรอบรู้ในเรื่องต่าง ๆ ให้ลึกซึ้งและกว้างขวางรอบด้านไว้สำหรับใช้เทียบเคียง ประกอบการพิจารณาตัดสินปัญหาต่าง ๆ ในการงาน ข้อสี่ ซึ่งสำคัญที่สุด ต้องสามารถควบคุมกายใจ คือการกระทำความคิดของตน ให้สงบหนักแน่น แน่วแน่ในความเป็นกลางอยู่เสมอ แม้ในเวลามีเหตุชวนให้วุ่นวายสับสน ความสามารถทำกายทำใจให้สงบ หนักแน่น เป็นกลางห่างจากอคตินี้ จะช่วยให้เกิดสติระลึกรู้ถึงเหตุถึงผล ถึงข้อเท็จจริง และความถูกผิดของเรื่องทั้งปวง จึงเป็นอุปการะสำคัญของการคิดพิจารณาปัญหาต่าง ๆ เพราะช่วยให้มองเห็นปัญหาได้กระจ่างแจ่มชัด สามารถตัดสินชี้ขาดได้โดยถูกต้องเที่ยงตรง เป็นธรรม เป็นประโยชน์เสมอ ไม่มีอับจน ข้อที่พูดนี้แท้จริงเป็นทฤษฎีสำหรับปฏิบัติ ซึ่งถ้าได้ริเริ่มนำไปปฏิบัติในการงานส่วนหนึ่งส่วนใดแล้ว ก็จะได้เห็นผลในงานส่วนนั้นทันที เมื่อเห็นผลดีนั้นแล้ว ย่อมจะเกิดกำลังใจและมีความมั่นใจที่จะยึดถือปฏิบัติให้กว้างขวางออกไปในกรณียกิจของตน ตลอดทุกส่วน แต่ละคนก็จะได้รับผลสำเร็จ คืออนาคตอันแจ่มใสทั้งของตนเองและของชาติบ้านเมืองตามที่มุ่งประสงค์ ขออวยพรให้ผู้สำเร็จการศึกษาประสบแต่ความสุขความสมหวังในชีวิต มีความเจริญรุ่งโรจน์ในหน้าที่การงาน และขอทุก ๆ ท่านที่มาประชุมพร้อมกันในพิธีนี้ จงมีความผาสุกสวัสดีทั่วหน้ากัน

”
21.07.1993

1994[แก้ไข]

“ ข้าพเจ้ามีความยินดี ที่ได้มาทำพิธีมอบปริญญาบัตรของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ในวันนี้ และได้ทราบรายงานว่ากิจการทุก ๆ ด้านของมหาวิทยาลัยดำเนินก้าวหน้ามาด้วยดี ขอแสดงความชื่นชมกับผู้ทรงคุณวุฒิและบัณฑิตทุกคน ที่ได้รับเกียรติและความสำเร็จในการศึกษา

การสร้างความเจริญมั่นคงให้กับตนเอง แก่ส่วนรวม หรือแก่ชาติบ้านเมืองก็ตาม ที่จริงเป็นสิ่งเดียวกัน ที่เรียกว่าการพัฒนาหรือการปฏิบัติปรับปรุงให้ดีขึ้น ให้เจริญขึ้นด้วยเหตุนี้ การพัฒนาประเทศจึงมีโครงการต่าง ๆ ทั้งระยะสั้นและระยะยาวอยู่มากมายหลายประเภท เพื่อปฏิบัติแก้ไขปัญหาในทุก ๆ ส่วนของบ้านเมือง ยกตัวอย่างเช่น นักเรียนในชนบทห่างไกลขาดแคลนอาหารที่จะบริโภค จึงได้มีโครงการเกษตรเพื่ออาหารกลางวันสำหรับเด็กยากจนในโรงเรียนในท้องถิ่นทุรกันดารขึ้น โครงการนี้ มิใช่เป็นเพียงการนำอาหารไปป้อนให้เด็กเฉพาะครั้งเฉพาะคราวเท่านั้น แต่จะสนับสนุนนักเรียนเหล่านั้นให้สามารถทำการเกษตรอย่างได้ผล เพื่อที่จะได้มีอาหารมาบริโภคอย่างยั่งยืน ในการปลูกพืชผักสวนครัว จะต้องจัดหาพันธุ์พืชและปรับปรุงดินให้เหมาะสมแก่การเพาะปลูก รวมทั้งจัดหาแหล่งน้ำอย่างเพียงพอ ซึ่งการนี้จำเป็นต้องได้รับความร่วมมือจากนักวิชาการต่าง ๆ และเจ้าหน้าที่ผู้เกี่ยวข้องทุกฝ่าย นักเรียนเองก็จะต้องมีส่วนร่วมในโครงการ ทั้งในการเพาะปลูก การบำรุงรักษา และการนำผลผลิตการมาประกอบอาหารที่มีคุณค่าเหมาะสมตามหลักโภชนาการ การปฏิบัติการเกษตรตามโครงการนี้ แม้เพียงการปลูกพืชผักสวนครัวอย่างเดียวจะต้องอาศัยปัจจัยมากมายหลายอย่าง จึงจะสำเร็จผลที่ดีได้ บัณฑิตผู้จะได้ออกไปปฏิบัติงานพัฒนาบ้านเมืองต่อไป จึงควรพิจารณาให้เห็นถ่องแท้ ว่าการปฏิบัติงานใด ๆ ก็ตาม จะต้องหวังผลสำเร็จที่เป็นประโยชน์อันยั่งยืน และงานทุกอย่างที่ทำ มีความสัมพันธ์เกี่ยวโยงกับวิชาการด้านอื่นๆ บุคคลอื่น ๆ ซึ่งต่างส่งเสริมสนับสนุนซึ่งกันและกันอยู่อย่างแนบแน่น เมื่อปฏิบัติงานอันใดกับผู้ใด จะต้องพยายามร่วมกันคิดพิจารณาและปรึกษาให้เข้าใจกัน พร้อมกับระมัดระวังปฏิบัติการให้ส่งเสริมเกื้อกูลกันให้ตลอด งานที่ทำจึงจะบรรลุผลเลิศและเกิดประโยชน์ตามมุ่งหมาย ขออวยพรให้บัณฑิตใหม่ประสบความสุขความสำเร็จในชีวิต มีความเจริญรุ่งเรืองในตำแหน่งหน้าที่ สมตามที่ตั้งใจปรารถนาจงทุกเมื่อทุกประการ

”
20.07.1994
“ ข้าพเจ้ามีความยินดี ที่ได้มาทำพิธีมอบปริญญาบัตรของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ อีกระยะหนึ่ง ขอแสดงความชื่นชมกับบัณฑิตทุกคนที่ได้รับเกียรติและความสำเร็จอันน่าภาคภูมิใจ

เมื่อวานนี้ ข้าพเจ้าได้กล่าวกับบัณฑิตในที่ประชุมนี้ว่า งานพัฒนาตามโครงการต่าง ๆ นั้น ก็เพื่อปฏิบัติแก้ไขปัญหาในทุก ๆ ส่วนของประเทศให้ดีขึ้น และได้ยกตัวอย่างปัญหาการขาดแคลนอาหารของนักเรียนในชนบทห่างไกล ซึ่งต้องแก้ไขด้วยโครงการเกษตรเพื่ออาหารกลางวันสำหรับเด็กยากจน ส่วนในโรงเรียนในท้องถิ่นทุรกันดาร เพื่อช่วยเหลือนักเรียนเหล่านั้นให้สามารถช่วยตนเองให้มีอาหารบริโภคอย่างเพียงพอ วันนี้ ใคร่จะกล่าวเพิ่มเติมแก่ท่านทั้งหลายอีกว่า การปฏิบัติงานพัฒนา หรือ การกระทำทุกสิ่งอัน ย่อมจะมีผลต่อเนื่องออกไปอีกหลายอย่างได้ เช่น การที่นักเรียนปฏิบัติตามโครงการเกษตรเพื่ออาหารกลางวัน นอกจากจะได้ผลโดยตรง คือ ให้อิ่มท้องก็จะทำให้เด็ก ๆ เจริญเติบโตขึ้นอย่างสมบูรณ์พร้อมทั้งร่างกายและสติปัญญา สามารถศึกษาเล่าเรียนและสร้างสรรค์ความเจริญมั่นคงให้แก่ตนเองและประเทศชาติต่อไปได้ ผลดีอีกประการหนึ่งของโครงการนี้ ที่หลายคนอาจมองไม่เห็น ก็คือเป็นการฝึกฝนให้เด็กนักเรียนได้ปฏิบัติและเรียนรู้วิชาการต่าง ๆ อย่างกว้างขวางทั้งด้านการเกษตร การชลประทาน และโภชนาการ รวมทั้งให้รู้จักพึ่งตนเองรู้จักทำงานร่วมกันเป็นหมู่คณะ ซึ่งจะเป็นประโยชน์อย่างใหญ่ยิ่งในภายภาคหน้า นอกจากนี้ ครูและผู้ปกครองก็จะเกิดความรู้ ความคิด ที่จะนำไปปรับใช้ให้บังเกิดผลดีแก่การประกอบอาชีพของตนและเมื่อผู้อื่นได้เห็นก็จะนำไปปฏิบัติตาม ผลการปฏิบัติตามตัวอย่างก็จะยิ่งก่อเกื้อประโยชน์ขยายออกไปทั่วทั่งชุมชน นักวิชาการผู้ปฏิบัติงานพัฒนาตามโครงการต่าง ๆ ไม่ควรจะละเลยมองข้ามความสำคัญของกิจกรรม แม้เล็กน้อยหากจำเป็นจะต้องพิจารณาให้ลึกซึ้ง รอบคอบ และละเอียดถี่ถ้วน ให้ทราบว่า ผลที่เกิดขึ้นจากโครงการนั้น จะมีขอบเขตต่อเนื่องกว้างไกลเพียงใด จักได้สามารถวางแผนงานให้สอดคล้องตรงกันทุกส่วนทุกขั้นตอน เพื่อให้เกิดผลประโยชน์แก่ประเทศชาติ และประชาชนส่วนรวมให้ได้มากที่สุด ขอให้บัณฑิตนำหลักการนี้ไปพิจารณาโดยถี่ถ้วนรอบคอบ จักได้ปฏิบัติตนปฏิบัติงานได้ถูกต้องให้เป็นประโยชน์ต่อการพัฒนาประเทศชาติต่อไป ขออวยพรให้บัณฑิตประสบความสุข ความสวัสดี และความสำเร็จในสิ่งอันพึงประสงค์ จงทุกเมื่อทั่วกัน

”
21.07.1994

1995[แก้ไข]

“ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อม ให้ข้าพเจ้ามาปฏิบัติพระราชกรณียกิจแทนพระองค์ ในพิธีพระราชทานปริญญาบัตรของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ประจำปีนี้ ข้าพเจ้ามีความยินดีที่ได้ทราบว่าการดำเนินงานทุกด้านของมหาวิทยาลัยเจริญก้าวหน้าไปด้วยดี ขอขอบใจที่มหาวิทยาลัยมอบปริญญาบริหารธุรกิจดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์สาขาการตลาดแก่ข้าพเจ้า และขอแสดงความชื่นชมกับผู้ทรงคุณวุฒิและบัณฑิตทุกคนที่ได้รับเกียรติและความสำเร็จเป็นรางวัลแห่งความเพียรพยายาม

ประเทศไทยได้ชื่อว่าเป็นประเทศสำคัญประเทศหนึ่งในการผลิตพืชพันธุ์ธัญญาหาร ทั้งนี้เพราะพลเมืองส่วนใหญ่ของเราเป็นชาวนา ผู้อุสาหะปลูกข้าวเลี้ยงเรามาเป็นเวลาหลายร้อยปี พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมีพระราชดำรัสอยู่เสมอว่า ชาวนาเป็นผู้มีบุญคุณต่อประเทศชาติอย่างใหญ่หลวง เพราะชาวนาทำให้ไทยเป็นประเทศที่สามารถผลิตอาหารเลี้ยงตนเอง เราจึงเป็นประเทศที่มีศักดิ์ศรี และมีรากฐานอันสำคัญที่จะก้าวไปสู่ความเจริญยิ่งขึ้น และมีชาวต่างประเทศกราบบังคมทูลพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวว่าประเทศไทยนี้โชคดีที่ชาวนายังรักการทำนา ไม่ทิ้งนาไปหางานอื่นทำกันหมด พระมหากษัตริย์ไทยทรงตระหนักในความสำคัญและทรงห่วงใยชาวนาชาวไร่มาตั้งแต่รัชสมัยสมบูรณาญาสิทธิราชแล้ว เช่น โปรดให้ขุดคลองต่าง ๆ ขึ้น จนถึงกับเริ่มการชลประทานอย่างจริงจังในรัชการพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ที่โปรดให้ขุดลอกคลองในภาคกลางเป็นจำนวนมาก พร้อมกับให้สร้างประตูน้ำไว้ปิดกั้นน้ำในคลองสำหรับใช้ทำนา จะเห็นได้ว่าพระราชภารกิจนี้สืบทอดมาจนถึงพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ซึ่งทรงปฏิบัติพระราชกรณียกิจอย่างหนักร่วมกับรัฐบาล ในการแก้ปัญหาเรื่องการเกษตรและการชลประทานเพื่อช่วยเหลือชาวนาชาวไร่ และประเทศไทยได้ชื่อว่ามีการจัดสรรน้ำในระบบชลประทานให้แก่ชาวนาชาวไร่โดยไม่คิดค่าใช้จ่ายมาเป็นเวลาช้านาน ในระหว่างที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงดูแลเรื่องดินและน้ำอยู่นี้ ก็ทรงมอบหมายให้ข้าพเจ้าดูแลทุกข์สุขของครอบครัวชาวนาชาวไร่ ข้าพเจ้าจึงได้ดูแลเกี่ยวกับสุขภาพอนามัย การศึกษาของบุตรหลาน ที่สำคัญคือการเพิ่มรายได้นอกเหนือจากการเพาะปลูก และได้นำงานศิลปะในแต่ละท้องถิ่นมาเป็นอาชีพเสริม เช่น ข้าพเจ้าได้เห็นชาวนาอีสานนุ่งผ้าไหม ซึ่งเขามีฝีมือสืบทอดกันมาแต่ครั้งปู่ย่าตายาย ข้าพเจ้าจึงริเริ่มให้เขาทอผ้าไหมเพิ่มขึ้น ในเวลาต่อมาข้าพเจ้าได้ทราบว่าพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 5 ก็ทรงเห็นความสำคัญของชาวนาชาวไร่ จนถึงกับทรงส่งพระราชโอรสคือ กรมหมื่นพิชัยมหินทโรดม ทรงเดินทางฝ่าความทุรกันดารไปตั้งศูนย์การเลี้ยงไหมที่จังหวัดบุรีรัมย์เมื่อข้าพเจ้าส่งเสริมการทอผ้าไหมจนกลับคืนสู่ความนิยมอีกครั้งหนึ่งแล้ว จึงได้จัดให้มีการประกวดผ้าไหมที่ออกแบบลวดลายและให้สีเองอย่างสวยงาม จากฝีมือของชาวนาชาวไร่ทุกจังหวัดทั่วภาคอีสาน รวมทั้งเปิดโอกาสให้ผู้ผลิตงานเหล่านี้ได้มาร่วมสังสรรค์และรื่นเริงกันในบริเวณสนามรอบพระตำหนักภูพานราชนิเวศน์ จังหวัดสกลนคร เป็นประจำทุกปี ข้าพเจ้าได้เชิญทูตานุฑูตไปร่วมในงานนี้ด้วย ทุกคนจึงได้ประจักษ์ในความเพียรพยายามของผู้ทอ ตลอดจนตื่นตาตื่นใจกับความงามของผ้าแต่ละผืนที่แสดงออกถึงคุณค่าของชาวนาชาวไร่ไทยว่า นอกจากจะปลูกข้าวด้วยความเหนื่อยยากให้เราได้บริโภคกันแล้ว ยังมีฝีมือในการสร้างสรรค์ศิลปะอย่างยอดเยี่ยมอีกด้วย ต่อมา เมื่อผลงานของสมาชิกศิลปาชีพมีมากขึ้น ข้าพเจ้าจึงได้นำออกแสดงให้ประชาชนทั้งชาวไทยและชาวต่างประเทศชม เพื่อชักจูงให้คนทั้งหลายสนใจฝีมือของคนไทยโดยจัดนิทรรศการศิลปาชีพขึ้นแทบทุกปี อีกทั้งเมื่อข้าพเจ้ามีภารกิจต้องไปต่างประเทศตามที่ได้รับเชิญ เช่น สหรัฐอเมริกา ญี่ปุ่น และออสเตรเลีย ข้าพเจ้าก็มักถือโอกาสนำผลิตภัณฑ์ศิลปาชีพไปแสดงให้ชาวต่างประเทศชมเสมอ ผลิตภัณฑ์ซึ่งสืบทอดฝีมือมาแต่โบราณเหล่านี้ ทำให้ชาวต่างประเทศรับรู้ได้ทันทีว่าไทยเป็นประเทศที่มีประวัติศาสตร์และความเจริญทางวัฒนธรรมยาวนานเพียงไร สิ่งเหล่านี้เป็นผลสะท้อนกลับไปสู่ชาวนาชาวไร่ของเรา ทำให้มีรายได้เพิ่มและความเป็นอยู่ดีขึ้น แต่ชาวนาชาวไร่นั้น มีจำนวนหลายสิบล้านคน ลำพังข้าพเจ้าและมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพฯ คงจะช่วยเหลือได้เป็นส่วนน้อย ข้าพเจ้าจึงขอฝากความหวังส่วนหนึ่งไว้กับผู้ทรงคุณวุฒิและบัณฑิตของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ที่จะแยกย้ายกันออกไปประกอบอาชีพทั่วประเทศ โดยขอท่านทั้งหลายช่วยกันส่งเสริมชาวนาชาวไร่ตามความรู้ความสามารถ ผู้ใดมีความรู้เรื่องพืชผลก็ช่วยเหลือเรื่องพืชผล ผู้ใดมีความรู้ทางวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี หรือสังคมศาสตร์ ก็ช่วยเหลือตามความถนัด เพื่อให้ชาวนาชาวไร่ของเรามีกำลังใจที่จะประกอบอาชีพผลิตอาหารเลี้ยงคนไทยต่อไป ในพระปรมาภิไธยพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวขอให้ท่านทั้งหลายคิดดี ทำดี ต่อประเทศชาติ และขออวยพรให้ทุกท่านที่มาพร้อมในพิธีนี้ มีความสุข ความเจริญ ประสบความสำเร็จทั้งในหน้าที่การงานและชีวิตส่วนตัวจงทั่วกัน

”
25.07.1995
“ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณโปรดเกล้าโปรดกระหม่อม ให้ข้าพเจ้ามาปฏิบัติพระราชกรณียกิจแทนพระองค์ ในพิธีพระราชทานปริญญาบัตรของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ในวาระนี้ ขอแสดงความชื่นชมกับบัณฑิตทุกคนที่ได้รับเกียรติและความสำเร็จในการศึกษา

การสร้างความสำเร็จในกิจการงานทุกอย่างทุกระดับ รวมทั้งความสำเร็จในชีวิตของแต่ละคน จำเป็นต้องอาศัยปัจจัยหลายอย่างประกอบพร้อมกัน และมีวิธีปฏิบัติที่ดีด้วยจึงจะสัมฤทธิ์ผลได้ตามที่มุ่งประสงค์ ข้าพเจ้าจึงใคร่จะแนะนำแนวทางปฏิบัติงาน ปฏิบัติตนให้บัณฑิตทั้งหลายได้พิจารณาดังนี้ ข้อแรก ให้ระลึกถึงเกียรติภูมิของบัณฑิตไว้เสมอ เพื่อป้องกันมิให้ประพฤติผิด หรือประพฤติทวนหลักวิชา หลักการ เหตุผล และความถูกต้องชอบธรรม ข้อสอง ให้ตั้งเป้าหมายในการงานและในชีวิตไว้ในทางที่สุจริตและดีงาม แล้วมุ่งดำเนินไปสู่เป้าหมายนั้นอย่างเที่ยงตรง ข้อสาม ต้องมีความพากเพียรพยายามไม่ขาดสาย ทั้งในการสร้างสรรค์งาน และการปฏิบัติปรับปรุงตนเองให้มีความรอบรู้และประสบการณ์ที่จัดเจนชำนาญ เพื่อให้เกิดวิวัฒนาการก้าวหน้ายิ่ง ๆ ขึ้น ข้อสี่ต้องมีใจที่หนักแน่นกว้างขวาง ประกอบด้วยเมตตาและไมตรี เพื่อความสามารถผูกสัมพันธ์และร่วมงานร่วมคิดอ่านกับผู้อื่นได้อย่างสอดคล้องคล่องตัว บัณฑิตจะได้นำข้อที่กล่าวนี้ไปพิจารณาปฏิบัติให้ครบถ้วนและพอเหมาะพอดี เชื่อว่าจะช่วยให้แต่ละคนประสบความสำเร็จอันน่าพอใจในการทำงาน ทั้งจะเกื้อกูลให้มีความเจริญก้าวหน้าและความผาสุกราบรื่นในชีวิต พร้อมสมบูรณ์ในวันข้างหน้า

”
26.07.1995

1996[แก้ไข]

“ ข้าพเจ้ามีความยินดี ที่ได้มาทำพิธีมอบปริญญาบัตรของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ในวันนี้ และได้ทราบว่ากิจการทุกด้านของมหาวิทยาลัยดำเนินก้าวหน้ามาด้วยความมั่นคง ขอแสดงความชื่นชมกับผู้ทรงคุณวุฒิและบัณฑิตทุกคน ที่ได้รับเกียรติและความสำเร็จในการศึกษา ทั้งขอขอบใจมหาวิทยาลัยเป็นอย่างมากที่ให้ปริญญาวิทยาศาสตร์ดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ และยกย่องการปฏิบัติงานพัฒนาของข้าพเจ้าโดยประการต่าง ๆ

การพัฒนานั้น ได้เป็นภารกิจและนโยบายสำคัญของการปกครองบริหารประเทศของเรามานานพอสมควรแล้ว แต่กระนั้นก็เป็นที่ทราบกันว่า เรายังจะต้องพัฒนาต่อไปอีกมาก ในโอกาสนี้ ข้าพเจ้าจึงใคร่จะปรารภกับทุกท่านว่า การพัฒนาประเทศจะบรรลุผลตามเป้าหมายได้มากน้อยเพียงใดนั้น ย่อมขึ้นอยู่กับปัจจัยประกอบการหลายอย่าง อย่างแรก ต้องมีคนดี คือมีปัญญา มีความรับผิดชอบ มีความวิริยะอุตสาหะ เป็นผู้ปฏิบัติ อย่างที่สอง ต้องมีวิทยากรที่ดี เป็นเครื่องใช้ประกอบการ อย่างที่สาม ต้องมีการวางแผนที่ดี ให้พอเหมาะพอควรกับฐานะ เศรษฐกิจ และทรัพยากรที่มีอยู่ โดยคำนึงถึงประโยชน์อันพึงประสงค์ของประเทศและประชาชน เป็นหลักปฏิบัติ บัณฑิตเป็นผู้มีปัญญาความสามารถสูง เพราะได้รับการศึกษาอบรมมามาก ย่อมเป็นที่หวังของคนทั่วไปว่าจะเป็นกำลังสำคัญในการปฏิบัติบริหารงานของชาติ ให้วิวัฒนาไปด้วยดีในทุก ๆ ด้าน ดังนั้นทุกคนจึงควรจะได้ถือเป็นภาระหน้าที่ ที่จะต้องใช้ปัญญา ความรู้ ความสามารถของตนรับใช้สังคม และพัฒนาชาติบ้านเมืองให้เกิดประโยชน์สูงสุดเท่าที่จะทำได้ ขออวยพรให้บัณฑิตใหม่มีความเข้มแข็งสมบูรณ์ด้วยกำลังกาย กำลังใจและกำลังปัญญา เพื่อสามารถปฏิบัติหน้าที่การงานให้สัมฤทธิ์ผลตามที่มุ่งหมาย และให้มีความสุขความเจริญก้าวหน้าในชีวิตทุกประการ

”
25.07.1996
“ ข้าพเจ้ามีความยินดี ที่ได้มาทำพิธีมอบปริญญาบัตรของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ อีกวาระหนึ่ง ขอแสดงความชื่นชมกับบัณฑิตทุกคน ที่ได้รับเกียรติและความสำเร็จในการศึกษา

เมื่อวานนี้ ข้าพเจ้าได้กล่าวกับบัณฑิตในที่ประชุมนี้เป็นความว่า การพัฒนาประเทศจะสำเร็จผลมากน้อยเพียงใดน้อย ย่อมขึ้นอยู่กับปัจจัยหลายอย่าง คือ ต้องมีคนดีเป็นผู้ปฏิบัติ มีวิทยาการที่ดีเป็นเครื่องใช้ประกอบการ และมีการวางแผนที่ดีเป็นหลักปฏิบัติ บัณฑิตในฐานะผู้มีปัญญาและความรู้ จึงควรจะได้ร่วมกันเป็นกำลังพัฒนาประเทศชาติ ให้วิวัฒนาการไปด้วยดีในทุก ๆ ด้าน

       วันนี้  ใคร่จะกล่าวเพิ่มเติมกับท่านทั้งหลายว่า  ประโยชน์อันพึงประสงค์ของการพัฒนานั้น  ก็คือ  ความผาสุกสงบ  ความเจริญมั่นคง  ของประเทศชาติและประชาชน  แต่การที่จะพัฒนาให้บรรลุผลเป็นประโยชน์ดังกล่าวได้  จำเป็นที่จะต้องพัฒนาฐานะความเป็นอยู่ของประชาชนให้อยู่ดีกินดี  เป็นเบื้องต้นก่อน  เพราะฐานะความเป็นอยู่ของประชาชนนั้น  คือรากฐานอย่างสำคัญของความสงบและความเจริญมั่นคง  ถ้าประชาชนทุกคนมีฐานะความเป็นอยู่ที่ดีแล้ว  ความสงบ  และความเจริญ  ย่อมจะเป็นผลก่อเกิดต่อตามมาอย่างแน่นอน  จึงอาจพูดได้ว่า  การพัฒนาก็คือการทำสงครามกับความยากจน  เพื่อความอยู่ดีกินดีของประชาชนโดยตรง  เมื่อใดก็ตาม  ที่ประชาชนมีความอยู่ดีกินดี  และประเทศชาติมีความสงบ  มีความเจริญ  เมื่อนั้นการพัฒนาจึงจะถือได้ว่าประสบความสำเร็จเป็นชัยชนะของการพัฒนาอย่างแท้จริง 
       ขออวยพรให้บัณฑิตใหม่ประสบความสุขความสำเร็จในชีวิต  มีความก้าวหน้ารุ่งเรืองในหน้าที่การงาน  และขอให้ทุกท่านที่มาประชุมพร้อมกันในพิธีนี้  มีความผาสุกสวัสดีจงทั่วกัน 
”
26.07.1996

1997[แก้ไข]

“ ข้าพเจ้ามีความยินดี ที่ได้มาทำพิธีมอบปริญญาบัตรของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ในวันนี้ และได้ทราบรายงานว่ากิจกรรมทุก ๆ ด้านของมหาวิทยาลัยดำเนินก้าวหน้ามาอย่างน่าพอใจ ขอแสดงความชื่นชมกับผู้ทรงคุณวุฒิและบัณฑิตทุกคน ที่ได้รับเกียรติและความสำเร็จ

ผู้สำเร็จการศึกษาเป็นบัณฑิต ได้ชื่อว่าเป็นผู้มีภูมิรู้และสติปัญญาสูง ในโอกาสนี้ข้าพเจ้าจึงใคร่จะปรารภกับทุกท่านถึงเรื่อง ปัญญา ปัญญา แปลว่าความรู้ทั่ว มีอยู่ ๒ ลักษณะ ด้วยกัน คือปัญญาที่เกิดจากการเล่าเรียนจดจำมาอย่างหนึ่ง กับปัญญาที่เกิดจากการศึกษาสังเกตและนำมาขบคิดพิจารณาจนรู้ชัดอย่างหนึ่ง บัณฑิตแต่ละคนในที่นี้ เชื่อว่าต่างได้รับการศึกษาอบรมมาแล้วเป็นอย่างดี แต่ในด้านการศึกษาสังเกตนั้นอาจยังย่อหย่อนอยู่บ้าง เพราะมีประสบการณ์ในชีวิตไม่มากนัก ทุกคนจึงควรจะได้สนใจสังเกตศึกษาเรื่องราว บุคคล และสิ่งต่าง ๆ ที่แวดล้อมและเกี่ยวข้องกับตัวเองให้มาก อย่าละเลยหรือมองข้ามแม้สิ่งเล็กน้อย เช่น ต้นหญ้า ซึ่งถ้าศึกษาพิจารณาให้ดีก็จะก่อให้เกิดปัญญาได้ หญ้านั้นมีทั้งหญ้าที่เป็นวัชพืชซึ่งเป็นโทษ และหญ้าที่มีคุณอย่างหญ้าแฝก ซึ่งเป็นประโยชน์อย่างยิ่งแก่การอนุรักษ์ดินและน้ำ เพราะมีรากที่หยั่งลึกแผ่กระจายลงไปตรง ๆ ทำให้อุ้มน้ำและยึดเหนี่ยวดินได้มั่นคง และมีลำต้นชิดติดกันแน่นหนา ทำให้ดักตะกอนดินและรักษาหน้าดินได้ดี คนเราก็เช่นเดียวกัน มีทั้งบุคคลที่มีชีวิตอยู่โดยเปล่าประโยชน์และบุคคลที่มีชีวิตอยู่อย่างมีคุณค่า ต้นหญ้าจึงเป็นบทเรียนได้อย่างดีเลิศ สำหรับนำมาพิจารณาเทียบเคียงให้เป็นคติในการดำเนินชีวิตของบุคล ว่าควรจะประพฤติปฏิบัติตนอย่างวัชพืช ซึ่งอยู่ ณ ที่ใดก็มีแต่สร้างปัญหาความเดือดร้อนให้แก่ที่นั้น หรือควรจะประพฤติปฏิบัติตนอย่างหญ้าแฝก ซึ่งมีแต่สร้างสรรค์ประโยชน์และความมั่นคงเป็นปึกแผ่นให้แก่ตนและแก่แผ่นดินอันเป็นที่อยู่ที่อาศัย ขออวยพรให้บัณฑิตทุกคนมีความเจริญมั่นคงในหน้าที่การงานและในการครองชีวิต ทั้งขอให้ทุกท่านที่มาชุมนุมพร้อมกันในพิธีนี้ มีความผาสุกสวัสดีทั่วกัน

”
24.07.1997
“ ข้าพเจ้ามีความยินดี ที่ได้มาทำพิธีมอบปริญญาบัตรของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ อีกวาระหนึ่ง ขอแสดงความชื่นชมกับผู้ทรงคุณวุฒิและบัณฑิตทุกคน ที่ได้รับเกียรติและความสำเร็จในการศึกษา

เมื่อวานนี้ ข้าพเจ้าได้กล่าวกับบัณฑิตในที่ประชุมนี้เป็นความว่า ปัญญานั้นมีอยู่ ๒ ลักษณะ คือปัญญาที่เกิดจากการเล่าเรียนจดจำอย่างหนึ่ง กับปัญญาที่เกิดจากการศึกษาสังเกตและพิจารณาจนรู้ชัดอย่างหนึ่ง บัณฑิตเป็นผู้ได้รับการศึกษาอบรมมาดีแล้ว จึงควรจะได้พยายามศึกษาสังเกตให้มาก ไม่มองข้ามแม้สิ่งเล็กน้อย อย่างต้นหญ้า ก็สามารถนำมาพิจารณาเทียบเคียงให้เป็นประโยชน์แก่การดำเนินชีวิตได้ ในวันนี้ ใคร่จะกล่าวเพิ่มเติมแก่ท่านทั้งหลายว่า สิ่งที่ดีมีประโยชน์นั้น จะต้องใช้ให้ถูกต้องตามหลักวิชา และเหมาะสมแก่สภาพการณ์ทั่วไปด้วย จึงจะได้ผลที่พึงประสงค์ อย่างเช่น การปลูกหญ้าแฝก จะต้องปลูกให้ชิดติดกันเป็นแผง และวางแนวให้เหมาะสมกับลักษณะของภูมิประเทศ เป็นต้นว่า บนพื้นที่สูง จะต้องปลูกตามแนวขวางของความลาดชันและร่องน้ำ บนพื้นที่ราบ จะต้องปลูกรอบแปลงหรือปลูกตามร่องสลับกับพืชไร่ ในพื้นที่เก็บกักน้ำ จะต้องปลูกเป็นแนวเหนือแหล่งน้ำ หญ้าแฝกที่ปลูกโดยหลักวิธีดังนี้ จะช่วยป้องกันการพังทลายของหน้าดิน รักษาความชุ่มชื้นในดิน เก็บกักตะกอนดินและสารพิษต่าง ๆ ไม่ให้ไหลลงแหล่งน้ำ ซึ่งจะอำนวยผลเป็นประโยชน์อย่างยิ่งแก่การอนุรักษ์ดินและน้ำ ตลอดจนการฟื้นฟูดินและป่าไม้ให้สมบูรณ์ขึ้น บัณฑิตผู้จะออกไปเริ่มต้นชีวิตการงานต่อไป จึงควรจะได้ศึกษาพิจารณาเรื่องความถูกต้องเหมาะสมที่กล่าวนี้ให้ทราบชัด แล้วกำหนดเป็นหลักปฏิบัติให้แก่ตัวเองว่า ในการปฏิบัติกิจการงานทุกอย่างนั้น นอกจากต้องมีความรู้ความคิดที่ดีมีประโยชน์แล้ว จะต้องใช้ความรู้ความคิดให้ถูกต้องพอเหมาะพอดีแก่งาน แก่สถานการณ์ แก่บุคคล และท้องถิ่นด้วย จึงจะหวังผลตอบแทนที่สมบูรณ์คุ้มค่าได้ ขออวยพรให้บัณฑิตทุกคนประสบความสุขและความสำเร็จในชีวิต มีความก้าวหน้ารุ่งเรืองในหน้าที่การงาน และขอให้ทุกท่านที่มาชุมนุมพร้อมกันในพิธีนี้ มีความเจริญสวัสดีทั่วกัน

”
25.07.1997

1998[แก้ไข]

“ ข้าพเจ้ามีความยินดี ที่ได้มาทำพิธีมอบปริญญาบัตรของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ในวาระนี้ และได้ทราบว่ากิจการทุกด้านของมหาวิทยาลัยดำเนินก้าวหน้ามาด้วยดี ขอแสดงความชื่นชมกับผู้ทรงคุณวุฒิและบัณฑิตทุกคน ที่ได้รับเกียรติและความสำเร็จ ทั้งขอขอบใจมหาวิทยาลัยเป็นอย่างมาก ที่มอบปริญญาวิทยาศาสตร์ดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขาอุตสาหกรรมเกษตร แก่ข้าพเจ้า การเกษตรนั้นถือได้ว่าเป็นทั้งรากฐานและชีวิตสำหรับประเทศของเรา เพราะคนไทยเราส่วนใหญ่เป็นผู้มีอาชีพทางเกษตรกรรม ข้าพเจ้าจึงมีความเห็นเสมอมาว่า วิธีการพัฒนาที่เหมาะสมแก่ประเทศเราอย่างยิ่ง ก็คือจะต้องทำนุบำรุงเกษตรกรรมทุกสาขาให้พัฒนาก้าวหน้า เพื่อยกระดับฐานะความเป็นอยู่ของเกษตรกรทุกระดับให้สูงขึ้น เริ่มต้นตั้งแต่การลงมือผลิต โดยใช้วิธีการและอุปกรณ์ที่ประหยัด ด้วยการดัดแปลงปรับปรุงนำสิ่งที่มีอยู่โดยธรรมชาติมาใช้ ให้สอดคล้องเหมาะสมกับสภาพพื้นที่ เพื่อให้เกษตรกรของเราได้ผลผลิตเพียงพอแก่การเลี้ยงตัว คือพอมี พอกิน เป็นเบื้องต้นก่อน ต่อไป เมื่อเหลือจึงจำหน่ายหารายได้ ซึ่งหากจะให้ได้ผลที่สมบูรณ์ ก็จะต้องมีการจัดการเรื่องการตลาดอย่างดี รวมทั้งมีการแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ อันจะทำให้ผลิตผลทางการเกษตรมีมูลค่าสูงขึ้น โดยนัยนี้เกษตรกรของเราก็จะมีฐานะความเป็นอยู่ที่มั่นคงพึ่งตนเองได้ อันจะส่งผลให้ฐานะทางเศรษฐกิจโดยส่วนรวมของประเทศมีความเข้มแข็งตามไปด้วย บัณฑิตทุกคนจึงควรจะได้พิจารณาหลักการดังกล่าวให้เข้าใจชัด เมื่อออกไปปฏิบัติหน้าที่การงาน ไม่ว่าจะเป็นงานราชการ หรือทำงานส่วนตัว ขอให้ตั้งใจพยายามสร้างพื้นฐาน คือความพอมี พอกิน และพอใช้ ให้ได้ก่อน ถ้าทำได้ดังนี้ ก็เชื่อว่าแต่ละคนจะประสบความสำเร็จ และความเจริญ ในขั้นที่สูงขึ้น โดยลำดับต่อไปได้เป็นแน่นอน

ขออวยพรให้บัณฑิตใหม่ประสบความสำเร็จในชีวิต มีความสุข และความก้าวหน้าพร้อมทุกประการ ทั้งขอให้ทุกท่านที่มาร่วมพิธีในวันนี้ มีความผาสุกสวัสดีจงทั่วกัน

”
23.07.1998
“ ข้าพเจ้ามีความยินดี ที่ได้มาทำพิธีมอบปริญญาบัตรของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์อีกวาระหนึ่ง ขอแสดงความชื่นชมกับผู้ทรงคุณวุฒิและบัณฑิตทุกคน ที่ได้รับเกียรติและความสำเร็จ ทั้งขอขอบใจมหาวิทยาลัยเป็นอย่างมาก ที่มอบปริญญาวิทยาศาสตร์ดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขาวนศาสตร์ แก่ข้าพเจ้าอีกปริญญาหนึ่ง

เมื่อวันวาน ข้าพเจ้าได้กล่าวกับบัณฑิตในที่ประชุมนี้เป็นความว่า การพัฒนาที่เหมาะกับประเทศเรา ก็คือจะต้องทำนุบำรุงเกษตรกรรมทุกสาขาให้พัฒนาก้าวหน้า เพื่อยกระดับฐานะของเกษตรกรซึ่งเป็นประชาชนส่วนใหญ่ของประเทศให้สูงขึ้น อันจะส่งผลให้ฐานะทางเศรษฐกิจโดยส่วนรวมของประเทศมีความเข้มแข็งมั่นคงขึ้นด้วย วันนี้ ใคร่จะกล่าวเพิ่มเติมแก่ท่านทั้งหลายว่า ในประเทศของเราเท่าที่เป็นอยู่บัดนี้ ยังมีเกษตรกรอีกมากที่ขัดสนและพึ่งตนเองไม่ได้ ความขัดสนของเกษตรกรดังกล่าว เกิดเพราะการขาดแคลนทุนรอน และไม่สามารถใช้กำลังแรงกำลังความคิดที่มีอยู่ ไปปฏิบัติให้ได้ผลผลิตเต็มเม็ดเต็มหน่วย ทั้งยังไม่ได้รับความสะดวกเพียงพอในการค้าขายแลกเปลี่ยน ทำให้ไม่ได้รับรายได้จากผลผลิตอย่างคุ้มค่า เกษตรกรเหล่านั้นจำเป็นต้องได้รับการช่วยเหลือ เพื่อให้สามารถพึ่งตนเองได้ การช่วยเหลือนี้เป็นงานใหญ่ จะต้องอาศัยความร่วมมือจากหน่วยงานทั้งของรัฐและเอกชน และอาศัยกำลังความรู้ความสามารถของนักวิชาการทุกฝ่าย มาช่วยกันให้ความรู้ความคิดและวิธีปฏิบัติที่ถูกต้องตามหลักวิชา รวมทั้งจัดทำโครงการต่าง ๆ เป็นต้นว่าการจัดหาแหล่งน้ำ และแหล่งเงินทุนมาสนับสนุน ข้าพเจ้ามีความหวังอยู่เสมอ ในทุกครั้งที่ได้มามอบปริญญาบัตร ว่าผู้มีความรู้ความสามารถสูงในหลักวิชาสาขาต่าง ๆ อย่างบัณฑิตที่ศึกษาสำเร็จจากมหาวิทยาลัยแห่งนี้ จะได้เป็นหลักเป็นกำลังสำคัญในการช่วยเหลือเกษตรกรของเราต่อไป ขออวยพรให้บัณฑิตใหม่ประสบความสุขความสำเร็จในชีวิต มีความก้าวหน้ารุ่งเรืองในหน้าที่การงาน และขอให้ทุกท่านที่มาประชุมพร้อมกันในพิธีนี้ มีความผาสุกสวัสดีทั่วกัน

”
24.07.1998

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้ไข]